উত্তর
ব্যাখ্যা
সমাধান:
PrepBank · বিষয়ভিত্তিক প্রশ্ন
PrepBank · পাতা ৩ / ৩২ · ২০১–৩০০ / ৩,১৭২
প্রশ্ন:
সমাধান:
প্রশ্ন: যদি √(5a2) = 20 হয়, তবে a এর মান কত?
সমাধান:
দেওয়া আছে,
√(5a2) = 20
⇒ 5a2 = 202 ; [দুই পক্ষের বর্গ করে]
⇒ 5a2 = 400
⇒ a2 = 400/5
⇒ a2 = 80
⇒ a = ± √80
⇒ a = ± √(16 × 5)
∴ a = ± 4√5
প্রশ্ন: যদি logx 2500 = 4 হয়, তবে x এর মান কত?
সমাধান:
দেওয়া আছে,
logx 2500 = 4
⇒ x4 = 2500
⇒ x4 = 625 × 4
⇒ x4 = 54 × 22
⇒ x4 = 54 × (√2)4
⇒ x4 = (5√2)4
∴ x = 5√2
xx√x = (x√x)x
বা, (xx)√x = (x . x1/2)x
বা, (xx)√x = (x3/2)x
বা, (xx)√x = (xx)3/2
বা, √x=3/2
বা, x = (3/2)2
সুতরাং, x = 9/4
প্রশ্ন: log108 + log10(3b + 1) = log10(2b + 3) + 1 হলে, b এর মান কত?
সমাধান:
log108 + log10(3b + 1) = log10(2b + 3) + 1
⇒ log108 + log10(3b + 1)] = log10(2b + 3) + log1010
⇒ log10{8 × (3b + 1) = log10{10 × (2b + 3)} [logaM+logaN=loga(M×N)]
⇒ log10(24b + 8) = log10(20b + 30)
⇒ (24b + 8) = (20b + 30)
⇒ 24b - 20b = 30 - 8
⇒ 4b = 22
⇒ b = 22/4
∴ b = 11/2
log264
= log226
= 6 × log22
= 6 × 1
= 6
প্রশ্ন: কোন শর্তে logmm = 1 হবে?
সমাধান:
logmm = 1, হওয়ার জন্য দুটি মৌলিক শর্ত পূরণ করতে হয়, যা লগারিদম ফাংশনের সংজ্ঞার সাথে সম্পর্কিত।
লগারিদমের ভিত্তি (m) অবশ্যই শূন্যের চেয়ে বড় হতে হবে: m > 0
লগারিদমের ভিত্তি (m) কখনোই 1 হতে পারবে না। যদি m = 1 হয়, তবে সমীকরণটি হবে log1 1, যা অসংজ্ঞায়িত।
m ≠ 1.
তাই logmm = 1 এর শর্ত হলো:
m > 0 এবং m ≠ 1.
প্রশ্ন: logx (1/8) = - 3 হলে x এর মান কত?
সমাধান:
logx (1/8) = - 3
⇒ x- 3 = 1/8
⇒ x- 3 = (1/2)3
⇒ x- 3 = 2- 3
⇒ x = 2
প্রশ্ন:
সমাধান:
প্রশ্ন: log10(0.001) = কত?
সমাধান:
ধরি,
log10(0.001) = a
⇒ 10a = 0.001
⇒ 10a = 1/1000
⇒ 10a = 1/103
⇒ 10a = 10-3
∴ a = - 3
log x(1/27) = -3
বা, x-3 = 1/27
বা, x3 = 27
বা, x = 3
(32)x = (33)y
32x = 33y
2x = 3y
x/y = 3/2
log2√10 - log2√(5/2)
= log2(10)1/2 - log2(5/2)1/2
= 1/2 log210 - 1/2 log25/2
= 1/2 [log2(5×2) - log25/2]
= 1/2 [log25 + log22 - (log25 - log22)]
= 1/2 [log25 + 1 - log25 + 1]
= 1/2 × 2
= 1
1/(loga(abc)) + 1/(logb(abc)) + 1/(logc(abc))
= logka/(logk(abc)) + logkb/(logk(abc)) + logkc/(logk(abc))
= (logka + logkb + logkc)/( logk(abc)) {সূত্র logaM= (logbM)/(logba)}
= ( logk(abc)) / ( logk(abc))
= 1
প্রশ্ন: যদি (p/q)3x - 7 = (q/p)x - 3 হয়, তবে x এর মান কত?
সমাধান:
(p/q)3x - 7 = (q/p)x - 3
⇒ (p/q)3x - 7 = (p/q)-(x - 3)
⇒ 3x - 7 = -(x - 3)
⇒ 3x - 7 = -x + 3
⇒ 3x + x = 3 + 7
⇒ 4x = 10
∴ x = 10/4 = 2.5
প্রশ্ন: (x2)3 কে x3 দ্বারা গুণ করলে কত হবে?
সমাধান:
(x2)3 × x3
= x6 × x3
= x6 + 3
= x9
প্রশ্ন: logx1/9 = - 2 হলে x এর মান কত?
সমাধান:
logx1/9 = - 2
⇒ x- 2 = 1/9
⇒ x- 2 = (1/3)2
⇒ x- 2 = 3- 2
⇒ x = 3
প্রশ্ন: কোন শর্তে logaa = 1?
সমাধান:
logaa = 1 এই লগারিদমিক অভিব্যক্তিটির মান 1 হয় তখনই যখন ভিত্তি (base) এবং লঘুগুণনীয় (argument) একই হয় এবং উভয়েই ধনাত্মক, এবং ভিত্তি a ≠ 1 হয়।
লগারিদমের সংজ্ঞা অনুযায়ী:
logaa = x
⇒ ax = a
এখানে ax = a হবে তখনই যখন x = 1। অর্থাৎ:
logaa = 1 যদি a > 0 এবং a ≠ 1
প্রশ্ন: 3√3 এর 3 ভিত্তিক লগ কত?
সমাধান:
3√3 এর 3 ভিত্তিক লগ = log3 (3√3)
= log3 (3.31/2)
= log331 + (1/2)
= log333/2
= (3/2) log33
= 3/2 × 1 [∴ logaa = 1]
= 3/2
দেওয়া আছে,
4x + 1 = 32
⇒ 22(x + 1) = 25
⇒ (2x + 2) = 5
⇒ 2x = 5 - 2
⇒ 2x = 3
⇒ x = 3/2
প্রদত্ত ধারাটি,
log11 + log121 + log1331 + ......
= log11 + log112 + log113 + ......
= 1 log11 + 2 log11 + 3 log11 + ......
= (1 + 2 + 3 + 4 + ........) log11
এখন,
1 + 2 + 3 + 4 + ........ ধারাটির প্রথম 12টি পদের সমষ্টি = 12(12 + 1)/2
= 6 × 13
= 78
সুতরাং প্রদত্ত ধারাটির সমষ্টি = 78 log11.
প্রশ্ন: (32)x - 1 = 81 হলে x = কত?
সমাধান:
(32)x - 1 = 81
বা, 32(x - 1) = 34
বা, 3(2x - 2) = 34
বা, 2x - 2 = 4
বা, 2x = 4 + 2
বা, 2x = 6
বা, x = 6/2
∴ x = 3
প্রশ্ন: 32√2 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম কত?
সমাধান:
log2(32√2)
= log2(32 × 21/2)
= log2(25 × 21/2)
= log2(25 + 1/2)
= log2(211/2)
= (11/2) × log2(2) [যেহেতু, logb(am) = m × logb(a)]
= (11/2) × 1
= 11/2
প্রশ্ন: যদি logx 32 = 5/2 হয়, তবে x এর মান কত?
সমাধান:
logx 32 = 5/2
⇒ x5/2 = 32 [logxa = b হলে, xb = a]
⇒ (x1/2)5 = 32
⇒ (√x)5 = 25
⇒ √x = 2
⇒ (√x)2 = 22
∴ x = 4
প্রশ্ন: 3x + 3 = 81 হলে, 3x - 1 = কত?
সমাধান:
3x + 3 = 81
বা, 3x + 3 = 34
বা, x + 3 = 4
বা, x = 4 - 3
∴ x = 1
এখন,
3x - 1 = 31 - 1
= 30
= 1 [∴ a0 = 1]
প্রশ্ন: যদি log1/2x = - 4 হয়, তবে x এর মান কত?
সমাধান:
log1/2x = - 4
⇒ x = (1/2)- 4
⇒ x = 24
⇒ x = 16
প্রশ্ন: logx(0.001) = - 3 হলে ভিত্তি x এর মান কত?
সমাধান:
logx(0.001) = - 3
⇒ x- 3 = 0.001 [logab = c হলে, ac = b]
⇒ x- 3 = 1/1000
⇒ x- 3 = 1/103
⇒ x- 3 = 10- 3
∴ x = 10