বিষয়সমূহ

PrepBank · বিষয়ভিত্তিক প্রশ্ন

সূচক ও লগারিদম

মোট প্রশ্ন৩,১৭২এই পাতা১০০প্রতি পাতা১০০
ঘনত্ব
উত্তর
উত্তরিতবর্তমানপুনরায় দেখুনঅসম্পূর্ণ

সূচক ও লগারিদম

PrepBank · পাতা / ৩২ · ১০০ / ৩,১৭২

.
logx 1/8 = -2 হলে, x = কত?
  1. ক) 2
  2. খ) √2
  3. গ) 2√2
  4. ঘ) 4
ব্যাখ্যা
logx 1/8 = -2
বা, x-2 = 1/8
বা, 1/x2 = 1/8
বা, x2 = 8
∴ x = 2√2
.
logap = 2, logaq = 3, logar = 4 হলে, loga{(p2q2)/r} এর মান কত?
  1. 3
  2. 4
  3. 6
  4. 8
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: logap = 2, logaq = 3, logar = 4 হলে, loga{(p2q2)/r} এর মান কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
logap = 2 ⇒ a2 = p
logaq = 3, ⇒ a3 = q
logar = 4 ⇒ a4 = r

এখন,
loga{(p2q2)/r}
= loga{(a2)2(a3)2/a4}
= loga{(a4)(a6)/a4}
= logaa6
= 6 logaa
= 6 × 1
= 6

.
2log105 + 2log106 - 2log103 = ?
  1. 8
  2. 16
  3. 2
  4. 32
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 2log105 + 2log106 - 2log103 = ?

সমাধান: 
দেওয়া আছে, 
= 2log105 + 2log106 - 2log103
= log1052 + log1062 - log1032   ; [ plogkM = logkMp]
= log10 {(52 × 62)/32}  ; [logkM + logkN = logk(MN), logkM - logkN = logk(M/N)]
= log10{(25 × 36)/9}
= log10100
= log10102
2log1010
2.1
2

.
  1. 12
  2. 16
  3. 24
  4. 36
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
.
  1. 0
  2. 2
  3. 4
  4. 6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 

সমাধান:
.
x এর মান কত হলে 24x - 12 = 16 হবে?
  1. ক) 4
  2. খ) 2
  3. গ) 6
  4. ঘ) 8
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: x এর মান কত হলে 24x - 12 = 16 হবে?

সমাধান: 
 24x - 12 = 16
 24x - 12 = 24
4x - 12 = 4
4x = 12 + 4
4x = 16
x = 4
.
k এর মান কত হলে 24k - 12 = 256 হবে?
  1. 3
  2. 4
  3. 5
  4. 6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: k এর মান কত হলে 24k - 12 = 256 হবে?

সমাধান:
 24k - 12 = 256
⇒ 24k - 12 = 28
⇒ 4k - 12 = 8
⇒ 4k = 8 + 12
⇒ k = 20/4
∴ k = 5
.
(200x)0 + 200x0 + (200x)0 এর মান কত?
  1. 200
  2. 1
  3. 202
  4. 3
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: (200x)0 + 200x0 + (200x)0 এর মান কত?

সমাধান:
(200x)0 + 200x0 + (200x)0   [আমরা জানি, a0 = 1 ; যেখানে a ≠ 0]
= 1 + (200 × 1) + 1
= 1 + 200 + 1
= 202

.
2x + 2x + 2x + 2x = কত?
  1. ক) 2(3x+3)
  2. খ) 2(x+1)
  3. গ) 2(2x+2)
  4. ঘ) 2(x+2)
ব্যাখ্যা

2x + 2x + 2x + 2x
= 4.2x
= 22 . 2x
= 2(2+x)
= 2(x+2)

১০.
ax√x = (a√x)x হলে, x = ?
  1. ক) 3/2
  2. খ) 9/4
  3. গ) 4/9
  4. ঘ) 2/3
ব্যাখ্যা

ax√x = (a√x)x
বা, ax√x = ax√x
বা, x√x = x√x
বা, x√x = x3/2
বা, √x = 3/2
∴ x = 9/4

১১.
121 = 11x/5 হলে x এর মান কত?
  1. ক) 5/2
  2. খ) 10
  3. গ) 5
  4. ঘ) 2/5
ব্যাখ্যা
121 = 11x/5 
112 = 11x/5 
2 = x/5
x = 10
১২.
5.2n - 10.2n - 1 এর মান কত?
  1. 2n
  2. 0
  3. 2n - 1
  4. 5n
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 5.2n - 10.2n - 1 এর মান কত?

সমাধান:
= 5.2n - 10.2n - 1
= 5.2n - 10.(2n/2)
= 5.2n - 5.2n
= 2n(5 - 5)
= 2n × 0
= 0

১৩.
{(9a - 4)/(3a - 2)} - 2 এর মান কত?
  1. 2a
  2. 3a
  3. 4a
  4. 6a
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: {(9a - 4)/(3a - 2)} - 2 এর মান কত?

সমাধান:
{(9a - 4)/(3a - 2)} - 2
= {(32a - 22)/(3a - 2)} - 2
= [{(3a)2 - 22}/(3a - 2)] - 2
= {(3a - 2)(3a + 2)/(3a - 2)} - 2
= 3a + 2 - 2
= 3a
১৪.
log100000x = - 1/5 হলে, x এর মান কত?
  1. ক) 10
  2. খ) 1/10
  3. গ) 1/100
  4. ঘ) 1/1000
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log100000x = - 1/5 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
log100000x = - 1/5
⇒ x = (100000) - 1/5
⇒ x = (105) - 1/5
⇒ x = 10 - 1
∴ x = 1/10
১৫.
log√9/log9 = কত?
  1. 1
  2. 1/2
  3. 1/3
  4. 1/√3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log√9/log9 = কত?

সমাধান:
log√9/log9
= log91/2/log9
= {(1/2) log 9}/log 9
= 1/2
১৬.
4y + 1 = 2y - 2 হলে, y এর মান কত?
  1. 3
  2. - 2
  3. - 4
  4. 6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 4y + 1 = 2y - 2 হলে, y এর মান কত? 

সমাধান: 
4y + 1 = 2y - 2
বা, (22)y + 1 = 2y - 2
বা, 22y + 2 = 2y - 2
বা, 2y + 2 = y - 2
বা, 2y - y = - 2 - 2
∴ y = - 4 
১৭.
(2x + 4 - 4.2x + 1)/2x + 2 এর মান কত?
  1. ক) -2
  2. খ) 0
  3. গ) 1
  4. ঘ) 2
ব্যাখ্যা

(2x + 4 - 4.2x + 1)/2x + 2
= (2x.24 - 22.2x.2)/2x.22
= (16.2x - 8.2x)/4.2x
= (16 - 8)/4
= 8/4
= 2

১৮.
loga √2 = 1/6 হলে a এর মান কত?
  1. √2
  2. 0
  3. 6
  4. 8
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: loga √2 = 1/6 হলে a এর মান কত?

সমাধান:
১৯.
(r/s)(x - 2) = (s/r)(x - 6) হলে, x এর মান নির্ণয় করুন।
  1. 2
  2. 3
  3. 4
  4. 5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (r/s)(x - 2) = (s/r)(x - 6) হলে, x এর মান নির্ণয় করুন।

সমাধান:
(r/s)(x - 2) = (s/r)(x - 6)
বা, (r/s)(x - 2) = (r/s)-(x - 6)
বা, x - 2 = 6 - x
বা, x + x = 6 + 2
বা, 2x = 8
∴ x = 4
২০.
log5(√5 × 25) এর মান কত ?
  1. 2/5
  2. 5/2
  3. 5/4
  4. 4/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log5(√5 × 25) এর মান কত ? 

সমাধান: 
= log5(√5 × 25)
= log5(5½ × 52)
= log55(½ + 2)
= (1/2 + 2 ) log55
= (1 + 4 )/ 2
= 5/2
২১.
a- 3 = 0.2 হলে, a15 = কত?
  1. 2025
  2. 625
  3. 1025
  4. 3125
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: a- 3 = 0.2 হলে, a15 = কত?

সমাধান:
a- 3 = 0.2
⇒ 1/a3 = 2/10
⇒ a3 = 10/2
⇒ a3 = 5
⇒ (a3)5 = 55
⇒ a15 = 55
∴ a15 = 3125
২২.
অ × অ × অ × অ × অ × অ = কত?
  1. কোনোটিই নয়
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: অ × অ × অ × অ × অ × অ = কত?

সমাধান:
অ × অ × অ × অ × অ × অ
= অ(১ + ১ + ১ + ১ + ১ + ১)
= অ
২৩.
(x - 1 + y -1) - 1 = কত?
  1. ক) 2xy/(x + y)
  2. খ) - xy/(x - y)
  3. গ) xy/2(x + y)
  4. ঘ) xy/(x + y)
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: (x - 1 + y -1) - 1 = কত? 

সমাধান: 
 (x - 1 + y -1) - 1 
= {(1/x) + (1/y)}- 1
= {(x + y)/xy}- 1
= 1/{(x + y)/xy}
= 1 ×{xy/(x + y)}
= xy/(x + y)

২৪.
  1. 20
  2. 25
  3. 45
  4. 75
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
২৫.
যদি 5x = 1/2 হয়, তাহলে 5- 4x এর মান কত?
  1. ক) 1/2
  2. খ) 5
  3. গ) 4
  4. ঘ) 16
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি 5x = 1/2 হয়, তাহলে 5- 4x এর মান কত? 

সমাধান: 
5x = 1/2

5- 4x = (5x)- 4
        = (1/2)- 4
        =1/(1/2)4
        = 1/(1/16)
        = 16
২৬.
যদি 33m = 729 হয় তবে 3m = কত?
  1. ক) 2
  2. খ) 3
  3. গ) 6
  4. ঘ) 9
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি 33m = 729 হয় তবে 3m = কত?

সমাধান:
33m = 729
⇒ 33m = 36
⇒ 3m = 6
∴ m = 2

এখন,
3m = 32 = 9
২৭.
যদি 10x = 1/2 হয়, তাহলে 10- 5x এর মান কত?
  1. ক) 1/2
  2. খ) 32
  3. গ) 16
  4. ঘ) 10
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি 10x = 1/2 হয়, তাহলে 10- 5x এর মান কত? 

সমাধান: 
10x = 1/2

10- 5x = (10x)- 5
          = (1/2)- 5
           =1/(1/2)5
           = 1/(1/32)
          = 32
২৮.
a-3 = 0.5 হলে a18 = কত?
  1. 18
  2. 12
  3. 32
  4. 64
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: a-3 = 0.5 হলে a18 = কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
⇒ a- 3 = 0.5
⇒ 1/a3 = 5/10
⇒ a3 = 2
⇒ (a3)6 = 26
∴ a18 = 64
২৯.
a এর মান কত হলে (√5)a + 1 = (51/3)2a - 1 হবে?
  1. 1
  2. 3
  3. 5
  4. 6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: a এর মান কত হলে (√5)a + 1 = (51/3)2a - 1 হবে? 

সমাধান: 
(√5)a + 1 = (51/3)2a - 1 
বা, 5(a + 1)/2 = 5(2a - 1)/3
বা, (a + 1)/2 = (2a - 1)/3
বা, 4a - 2 = 3a + 3
বা, 4a - 3a = 3 + 2
∴ a = 5
৩০.
যদি 52x - 2 = 625 হয়, তাহলে x এর মান কত?
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি 52x - 2 = 625 হয়, তাহলে x এর মান কত?

সমাধান:
52x - 2 = 625
⇒ 52x - 2 = 54
⇒ 2x - 2 = 4
⇒ 2x = 6
∴ x = 3
৩১.
৬৪ এর ২ ভিত্তিক লগারিদম কত?
  1. ক) ৫
  2. খ) ৪
  3. গ) ৩
  4. ঘ) ৬
ব্যাখ্যা

log264= log226=6

৩২.
(log10√3)/(log103) = কত?
  1. ক) 1/3
  2. খ) 1/2
  3. গ) 0
  4. ঘ) 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (log10√3)/(log103) = কত?

সমাধান: 
(log10√3)/(log103) 
= log10(3)1/2/(log103)
= (1/2)log103/log103
= 1/2
৩৩.
যদি 3x + 3 = 81 হয়, তবে 4x + 2 = কত? 
  1. 16
  2. 32
  3. 256
  4. 64
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: যদি 3x + 3 = 81 হয়, তবে 4x + 2 = কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
3x + 3 = 81
⇒ 3x + 3 = 34
⇒ x + 3 = 4
⇒ x = 4 - 3
∴ x = 1

∴ 4x + 2 = 41 +2
= 43
= 64

৩৪.
প্রশ্নকত?
  1. 27
  2. 243
  3. 9
  4. 81
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:  = কত?

সমাধান:

= (33 × 1/3)5
= 35
= 243
৩৫.
2x + 2x + 2x + 2x + 2x + 2x + 2x + 2x = কত?
  1. 23x+3
  2. 2x+1
  3. 22x+2
  4. 2x+3
ব্যাখ্যা

2x + 2x + 2x + 2x + 2x + 2x + 2x + 2x
= 8.2x
= 23.2x
= 23+x
= 2x+3

৩৬.
log5 125 + log2 8 = ?
  1. 2
  2. 4
  3. 6
  4. 8
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log5 125 + log2 8 = ?

সমাধান:
log5 125 + log2 8
= log5 53 + log2 23
= 3 log5 5 + 3 log2 2
= (3 × 1) + (3 × 1)
= 3 + 3
= 6
৩৭.
3(x + 4) - 3(x + 2) = 8 হলে, x এর মান কত?
  1. 9
  2. - 3
  3. 3
  4. - 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 3(x + 4) - 3(x + 2) = 8 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
3(x + 4) - 3(x + 2) = 8
⇒ (3x × 34) - (3x × 32) = 8
⇒ 3x × (34 - 32) = 8
⇒ 3x × (81 - 9) = 8
⇒ 3x × 72 = 8
⇒ 3x = 8/72
⇒ 3x = 1/9
⇒ 3x = 3-2
∴ x = -2
৩৮.
log8 0.25=কত? 
  1. 3/2
  2. 2/3
  3. - 2/3
  4. - 3/2
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log8 0.25 = কত? 

সমাধান:
ধরি, log8 0.25 = x
⇒ 8x = 0.25 [logaM = x হলে, ax = M হয়]
⇒ 8x = 25/100
⇒ 8x = 1/4
⇒ (23)x = 2- 2
⇒ (2)3x = 2- 2 
⇒ 3x = - 2
∴ x = - 2/3

৩৯.
x√(0.36) = 9 হলে, x এর মান কত?
  1. 10
  2. 12
  3. 15
  4. 18
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: x√(0.36) = 9 হলে, x এর মান কত? 

সমাধান: 
x√(0.36) = 9
⇒ x(√36/100) = 9
⇒ x√{(6/10)2} = 9
⇒ x × (6/10) = 9
⇒ 6x/10 = 9
⇒ 6x = 9 × 10
⇒ x = (9 × 10)/6
∴ x = 15

৪০.
9(2x + 5) = 27(x + 25) হলে, x এর মান কত?
  1. ক) 50
  2. খ) 65
  3. গ) 70
  4. ঘ) 80
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 9(2x + 5) = 27(x + 25) হলে, x এর মান কত?

সমাধান: 
    9(2x + 5) = 27(x + 25)
⇒ (32)(2x + 5) = (33)(x + 25)  
⇒ 3(4x + 10) = 3(3x + 75)
⇒ 4x + 10 = 3x + 75
⇒ 4x - 3x = 75 - 10
∴ x = 65
৪১.
(a/b)x - 1 = (b/a)x - 3 হলে, x এর মান কত? 
  1. 2
  2. 1
  3. 4
  4. 3
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: (a/b)x - 1 = (b/a)x - 3 হলে, x এর মান কত? 

সমাধান: 
(a/b)x - 1 = (b/a)x - 3
⇒ (a/b)x - 1 = (a/b)3 - x
⇒ x - 1 = 3 - x
⇒ x + x = 3 + 1
⇒ 2x = 4
∴ x = 2

৪২.
log273 = ?
  1. 3
  2. 1/3
  3. - 3
  4. - 1/3
ব্যাখ্যা
log273
= log27(27)1/3
= 1/3log2727
= 1/3
৪৩.
যদি log10x = -1 হয়, তাহলে নিচের কোনটি x এর মান?
  1. ক) 0.1
  2. খ) 0.01
  3. গ) 1/10000
  4. ঘ) 0.001
ব্যাখ্যা
দেওয়া আছে, 
   log10 x = -1 
⇒ 10-1 = x 
⇒ x = 1/10
⇒ x = 0.1
 
৪৪.
x6 = 729 হলে, log3x = ?
  1. -1
  2. 3
  3. 7
  4. 1
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: x6 = 729 হলে, log3x = ?

সমাধান: 
দেওয়া আছে,
x6 = 729
⇒ x6 = 36
∴ x = 3

এখন,
log3x
= log33
= 1

৪৫.
যদি x, y বাস্তব সংখ্যা এবং x ≠ 0, y ≠ 0 হয়, তবে x0 + yx0 কত?
  1. ক) 2
  2. খ) x + y
  3. গ) 1
  4. ঘ) 1 + y
ব্যাখ্যা

x0 + yx0
= 1 + y1 (x0 = 1)
= 1 + y

৪৬.
log3(1/9) = ?
  1. - 2
  2. 4
  3. 6
  4. 9
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log3(1/9) = ?

সমাধান: 
log3(1/9)
= log39- 1
= (- 1) log39
= (- 1) log332
= (- 1)(2) log33
= - 2 × 1
= - 2

৪৭.
5(x + 3) = 25(3x − 4) হয়, তবে x এর মান কত?
  1. 7/5
  2. 11/5
  3. 13/7
  4. 11/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 5(x + 3) = 25(3x − 4) হয়, তবে x এর মান কত?

সমাধান:
5(x + 3) = 25(3x − 4)
⇒ 5(x + 3) = (52)(3x − 4)
⇒ 5(x + 3) = 5(6x − 8)
⇒ x + 3 = 6x − 8
⇒ 5x = 11
∴ x = 11/5
৪৮.
3√5 . 3√5 এর মান নিচের কোনটি?
  1. ক) 6√5
  2. খ) (3√5)3
  3. গ) (√5)3
  4. ঘ) 3√25
ব্যাখ্যা

3√5 . 3√5
= 51/3 . 51/3
= 5(1/3 + 1/3)
= 52/3
= 3√5²
= 3√25

৪৯.
pa = q, qb = r ও rc = p হলে abc = ?
  1. ক) 0
  2. খ) 1
  3. গ) ap
  4. ঘ) pa
ব্যাখ্যা

দেওয়া আছে,
rc = p
(qb)c = p [r = qb]
(pa)bc = p
pabc = p1
abc = 1

৫০.
৩২ এর ২ ভিত্তিক লগারিদম কত?
  1. ক) ৩
  2. খ) ৪
  3. গ) ৫
  4. ঘ) ৬
ব্যাখ্যা

৩২ এর ২ ভিত্তিক লগারিদম = log232
                                          = log225
                                          = 5log22
                                          = 5 .1 
                                          = 5 

৫১.
(0.24×10p)/(0.3×10q)=8×107 হলে q-p= কত?
  1. ক) 8
  2. খ) -8
  3. গ) 5
  4. ঘ) 12
ব্যাখ্যা

(0.24×10p)/(0.3×10q)=8×107 
⇒0.8×10p-q=8×107
⇒10p-q=108
⇒p-q=8
⇒q-p=-8

৫২.
xy = z, yz = x, zx = y হয়, তাহলে নিচের কোনটি সঠিক?
  1. ক) xyz = 0
  2. খ) xy = 1/z
  3. গ) xyz = 1
  4. ঘ) খ ও গ
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: xy = z, yz = x, zx = y হয়, তাহলে নিচের কোনটি সঠিক?

সমাধান:
দেওয়া আছে
 xy = z, yz = x, zx = y

এখানে
xy = z
বা, (yz)y = z
বা, yyz = z
বা, (zx)yz = z
বা, zxyz = z1
বা, xyz = 1
xy = 1/z
৫৩.
2x + 5 = 8x - 1 হলে, x = কত?
  1. 4
  2. 3
  3. 9
  4. 1
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 2x + 5 = 8x - 1 হলে, x = কত?

সমাধান:
2x + 5 = 8x - 1
⇒ 2x + 5 = (23)x - 1
⇒ 2x + 5 = 23(x - 1)
⇒ x + 5 = 3(x - 1)
⇒ x + 5 = 3x - 3
⇒ 2x = 8
∴ x = 4

৫৪.
যদি y = 4 হয় তবে, √y3 এর 4 ভিত্তিক লগ কত?
  1. 1/4
  2. 3/2
  3. 2
  4. 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি y = 4 হয় তবে, √y3 এর 4 ভিত্তিক লগ কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
y = 4

√y3 এর 4 ভিত্তিক লগ  = log4√y3
= log4(y3)1/2
= log4(43)1/2
= log443/2
= (3/2) × log44
= (3/2) × 1
= 3/2
৫৫.
যদি (a/b)x - 3 = (b/a)x - 5 হয়, তবে x এর মান কত?
  1. 8
  2. 5
  3. 4
  4. 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন : যদি (a/b)x - 3 = (b/a)x - 5 হয়, তবে x এর মান কত?

সমাধান :
(a/b)x - 3 = (b/a)x - 5
⇒ x - 3 = 5 - x
⇒ x + x = 3 + 5
⇒ 2x = 8
∴ x = 4
৫৬.
p = log618 - log63 হলে p এর মান কত?
  1. 1
  2. 3
  3. 36
  4. 9
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: p = log618 - log63 হলে p এর মান কত?

সমাধান:
p = log618 - log63
⇒ p = log6(18/3)
⇒ p = log66
∴ p = 1
৫৭.
 logx324 = 4 হলে, x2 এর মান কত?
  1. 15
  2. 18
  3. 14
  4. 12
ব্যাখ্যা
logx324 = 4
বা, x4 = 324
বা, x4 = (3√2)4
বা, x = 3√2
 
x2 = (3√2)= 9.2 = 18
৫৮.
প্রদত্ত 
  1. 3/4
  2. 4
  3. 1/2
  4. 2/3
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: প্রদত্ত 

সমাধান:

= log16(41 × 41/3)
= log164(1 + 1/3)
= log1644/3
= log16(161/2)4/3
= log16162/3
= (2/3) × log1616
= (2/3) × 1
= 2/3

৫৯.
27x + 1 = 243 হলে, x এর মান কোনটি?
  1. 2
  2. 2/3
  3. 3
  4. 1/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 27x + 1 = 243 হলে, x এর মান কোনটি?

সমাধান:
দেয়া আছে,
27x+1 = 243 
⇒ 33(x + 1) = 35
⇒ 33x + 3 = 35
⇒ 3x + 3 = 5
⇒ 3x = 5 - 3 
∴ x = 2/3 
৬০.
5logx + 5logy = log243 হলে xy এর মান কত?
  1. 5
  2. 3
  3. 2
  4. 0
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 5logx + 5logy = log243 হলে xy এর মান কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
5logx + 5logy = log243
⇒ logx5 + logy5 = log35
⇒ log(xy)5 = log35
⇒ (xy)5 = 35
∴ xy = 3
৬১.
logx 1/27 = 3 হলে x-এর মান কত?
  1. ক) -1/3
  2. খ) -3
  3. গ) 1/3
  4. ঘ) 3
ব্যাখ্যা
logx 1/27 = 3
⇒X3 = 1/27
∴ x= 1/3
৬২.
x এর কোন মানের জন্য logx(1/256) = - 4 হবে?
  1. 3
  2. 4
  3. 2
  4. 1
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: x এর কোন মানের জন্য logx(1/256) = - 4 হবে?

সমাধান: 
logx(1/256) = - 4
⇒ x-4 = 1/256
⇒ 1/x4 = 1/256
⇒ x4 = 256
⇒ x4 = 44
∴ x = 4

৬৩.
যদি 3m = 81 হয়, তবে m3 = ?
  1. ক) 9
  2. খ) 16
  3. গ) 27
  4. ঘ) 64
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন : যদি 3m = 81 হয়, তবে m3 = ?
সমাধান :
দেওয়া আছে, 
3m = 81
বা, 3m = 34
বা, m = 4
বা, m3 = 43
বা, m3 = 64
৬৪.
9 · 3x - 1 = 27x হলে, x এর মান কত?
  1. 1/2
  2. 1/4
  3. 4
  4. 2/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 9 · 3x - 1 = 27x হলে, x এর মান কত?

সমাধান:

৬৫.
loga√343 = 3/2 হলে a এর মান কত?
  1. 7
  2. 3
  3. 9
  4. 5
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: loga√343 = 3/2 হলে a এর মান কত? 

সমাধান: 
দেওয়া আছে, 
loga√343 = 3/2
⇒ a3/2 = √343 
⇒ a3/2 = (73)1/2
⇒ a3/2 = 73/2
∴ a = 7

৬৬.
(9- 2 ÷ 81- 1)- 2 এর মান কত?
  1. 0
  2. 1
  3. - 1
  4. 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (9- 2 ÷ 81- 1)- 2 এর মান কত?

সমাধান:
(9- 2 ÷ 81- 1)- 2
= (1/92) ÷ (1/81)- 2
= (1/81) × (81)- 2
= (1)- 2
= 1/12
= 1
৬৭.
logax = 1, logay = 2 এবং logaz = 3 হলে, loga(x3y2/z) এর মান কত?
  1. 1
  2. 2
  3. 4
  4. 5
ব্যাখ্যা

loga(x3y2/z)
= loga(x3y2) - logaz [logaM/N = logaM - LogaN]
= logax+ logay2 - logaz [logaMN = logaM + logaN]
= 3logax + 2logay - logaz
= 3 × 1 + 2 × 2 - 3
= 7 - 3
= 4

৬৮.
512 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম-
  1. 6
  2. 7
  3. 8
  4. 9
ব্যাখ্যা

log2512
= log229
= 9 log22
= 9 × 1 [log22 = 1]
= 9

৬৯.
64-2/3 × (1/4)-2 = কত?
  1. 12
  2. 4
  3. 6
  4. 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 64-2/3 × (1/4)-2 = কত?

সমাধান:
64-2/3 × (1/4)-2 
= (43)-2/3 × (1/4)-2 
= 43 × (-2/3) × (1/4)-2
= 4-2 × (1/4)-2
= (1/4)2 × (1/4)-2
= (1/4)2 - 2
= (1/4)0
= 1
৭০.
  1. 32
  2. 16
  3. 4
  4. 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
৭১.
(16)3/4 ÷ (16)1/2 = কত?
  1. ক) 2
  2. খ) 4
  3. গ) 16
  4. ঘ) 48
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (16)3/4 ÷ (16)1/2 = কত?

সমাধান: 
(16)3/4 ÷ (16)1/2
= (16)3/4 - 1/2
= (16)1/4
= (24)1/4
= 2 
৭২.
যদি x = 101.4, y = 100.7 এবং xz = y3 হলে, z এর মান কত?
  1. 3
  2. 1.5
  3. 2
  4. 2.5
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: যদি x = 101.4, y = 100.7 এবং xz = y3 হলে, z এর মান কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে, 
x = 101.4, y = 100.7
এবং
xz = y3
⇒ (101.4)z = (100.7)3
⇒ 101.4z = 102.1
⇒ 1.4z = 2.1
⇒ z = 2.1/1.4
⇒ z = 21/14
⇒ z = 3/2
∴ z = 1.5

৭৩.
{1 - (x²/4)}8 এর বিস্তৃতির x6 এর সহগ নির্ণয় করুন?
  1. ক) 7/8
  2. খ) - 7/8
  3. গ) 7/4
  4. ঘ) - 7/4
ব্যাখ্যা

(1 - x²/4)8
= 1.1 - 8(- x²/4) + (8.7/2)(- x²/4)² - (8.7.6/2.3)(- x²/4)³ +………
= 1 – 2x² + 7x4/4 – 7x6/8 +…………
x6 এর সহগ – 7/8

৭৪.
log813 = n হলে n = ?
  1. 1/8
  2. 1/4
  3. 1/2
  4. 4
ব্যাখ্যা

n = log813
= log81(81)1/4
= 1/4log8181
= 1/4.1
= 1/4

৭৫.
400 এর লগ 4 হলে, লগের ভিত্তি কত?
  1. 2√5
  2. 5√2
  3. 3√2
  4. 4√2
ব্যাখ্যা

loga400 = 4
a4 = 400 = (2√5)4
a = 2√5
400 এর লগ 4 হলে, লগের ভিত্তি = 2√5

৭৬.
log3 + log9 + log27 + .......... ধারাটির প্রথম বিশটি পদের সমষ্টি কত?
  1. 55log3
  2. 210log2
  3. 210log3
  4. 55log2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log3 + log9 + log27 + .......... ধারাটির প্রথম বিশটি পদের সমষ্টি কত?

সমাধান:
log3 + log9 + log27 + ..........
= log3 + log32 + log33 + .........
= log3 + 2log3 + 3log3 +........
= (1 + 2 + 3 +.......) × log3
∴ ১ম ২০টি পদের সমষ্টি = {20 × (20 + 1)/2} × log3
= (10 × 21) × log3
= 210log3
৭৭.
যদি (125)2x + 3 = 53x + 6 হয়, তবে x = কত?
  1. 3
  2. 1
  3. - 1
  4. 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি (125)2x + 3 = 53x + 6 হয়, তবে x = কত?

সমাধান:
(125)2x + 3 = 53x + 6
বা, (53)(2x + 3) = 5(3x + 6)
বা, 56x + 9 = 5(3x + 6)
বা, 6x + 9 = 3x + 6
বা, 6x - 3x = 6 - 9
বা, 3x = - 3
∴ x = - 1
৭৮.
5√5 এর 5 ভিত্তিক লগ কত?
  1. ক) 2/3
  2. খ) 1
  3. গ) 3/2
  4. ঘ) 2/5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 5√5 এর 5 ভিত্তিক লগ কত? 

সমাধান: 
 5√5 এর 5 ভিত্তিক লগ
=log55√5
=log55 +log5√5
 = 1 + log551/2          
= 1 + (1/2)log55
= 1 + (1/2)
= (2 + 1)/2
= 3/2
৭৯.
51/4 × (125)0.25 = ?
  1. 5
  2. 1/5
  3. 25
  4. √5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 51/4 × (125)0.25 = ?

সমাধান:
51/4 × (125)0.25
= 50.25 × (53)0.25
= 50.25 × 5(3 × 0.25)
= 50.25 × 50.75
= 5(0.25 + 0.75)
= 51
= 5
৮০.
4(2x + 1) = 1024 হলে, x এর মান কত?
  1. - 1
  2. 2
  3. 3
  4. - 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 4(2x + 1) = 1024 হলে, x এর মান কত? 

সমাধান:
দেওয়া আছে,
4(2x + 1) = 1024
⇒ 22(2x + 1) = 210
⇒ 4x + 2 = 10
⇒ 4x = 10 - 2
⇒ 4x = 8
⇒ x = 8/4
∴ x = 2
৮১.
log2 log√aa2 = ?
  1. 0
  2. 1
  3. 2
  4. 4
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log2 log√aa2 = ?

সমাধান:
log2 log√aa2 
= log2 log√a(√a)4
= log2 (4 log√a√a)
= log2 (4 × 1)
= log4
= log2 22
= 2 log2 2
= 2 . 1
= 2

৮২.
যদি log2[ log3( log2a)] = 1 হয়, তাহলে a এর মান কত?
  1. 243
  2. 128
  3. 64
  4. 512
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি log2[ log3( log2a)] = 1 হয়, তাহলে a এর মান কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
⇒ log2[ log3( log2a)] = 1
⇒ log3(log2a) = 21
⇒ log3(log2a) = 2
⇒ log2a = 32
⇒ log2a = 9
⇒ a = 29
⇒ a =512
৮৩.
কোন শর্তে x0 = 1?
  1. x > 1
  2. x ≠ 0
  3. x < 0
  4. কোনটিই নয়
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: কোন শর্তে x0 = 1?

সমাধান:
x ≠ 0 হলে x0 = 1 , x - n = 1/xn
৮৪.


  1. p
  2. √p
  3. 0
  4. 1/p
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:

সমাধান:

৮৫.
32x - y = 3x + y = √27 হলে x এর মান কত?
  1. ক) 1
  2. খ) 2
  3. গ) 0
  4. ঘ) 1/2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 32x - y = 3x + y = √27 হলে x এর মান কত? 

সমাধান: 
32x - y = 3x + y = √27
32x - y = 3x + y = (33)1/2
32x - y = 3x + y = (3)3/2

32x - y = 33/2
2x - y = 3/2..............(1)

3x + y = 33/2
x + y = 3/2 ...............(2)

(1) + (2) ⇒
2x - y + x + y = (3/2) + (3/2)
3x = 3
x = 1
৮৬.
log(1000)10 = x/3 হলে, x = ?
  1. -1
  2. 0
  3. 1
  4. 2
ব্যাখ্যা

log(1000)10 = x/3 হলে,
(1000)x/3 = 10
বা, (103)x/3 = 101
বা, 10x = 101
∴ x = 1

৮৭.
36 × 23x - 8 = 32 হলে x এর মান কত?
  1. 7/3
  2. 3
  3. 8/3
  4. 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 36 × 23x - 8 = 32 হলে x এর মান কত?

সমাধান:
36 × 23x - 8 = 32
⇒ 23x - 8 = 9/36
⇒ 23x - 8 = 1/4
⇒ 23x - 8 =1/22
⇒ 23x - 8 = 2- 2
⇒ 3x - 8 = - 2
⇒ 3x = - 2 + 8
⇒ 3x = 6
x = 2
৮৮.
logba3 = 3x এবং logab5 = 5y হলে, xy = কত?
  1. 0
  2. 3/5
  3. 10ab
  4. 1
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: logba3 = 3x এবং logab5 = 5y হলে, xy = কত?

সমাধান:
logba3 = 3x
⇒ 3logba = 3x
⇒ logba = x

আবার,
logab5 = 5y
⇒ 5logab = 5y
⇒logab = y

∴ xy = logba × loga
= (1/logab) × logab
= 1

৮৯.
logx(1/81) = - 4 হলে x এর মান কত?
  1. ক) - 3
  2. খ) - 1/3
  3. গ) 1/3
  4. ঘ) 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: logx(1/81) = - 4 হলে x এর মান কত?

সমাধান:
logx(1/81) = - 4
⇒ x - 4= 1/81
⇒ 1/x4 = 1/81
⇒ x4 = 81
⇒ x4 = 34
x = 3
৯০.
log16x = 0.75 হলে, x এর মান কত?
  1. 3
  2. 2
  3. 2/3
  4. 8
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log16x = 0.75 হলে, x এর মান কত?

সমাধান: 
দেওয়া আছে, 
log16x = 0.75 = 75/100
⇒ log16x = 3/4
⇒ x = 163/4
⇒ x = (24)3/4
⇒ x = 23 
∴  x = 8

৯১.
log (a2/bc) + log (b2/ac) + log (c2/ab) = কত?
  1. 0
  2. 1
  3. abc
  4. 1/abc
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log (a2/bc) + log (b2/ac) + log (c2/ab) = কত?

সমাধান:
log (a2/bc) + log (b2/ac) + log (c2/ab)
= log {(a2/bc)(b2/ac)(c2/ab)}
= log 1
= 0
৯২.
  1. ক) 1
  2. খ) 2
  3. গ) 4
  4. ঘ) √2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:
 
সমাধান:
2(log2log√ee2)
= 2{log2log√e(√e)4}
= 2{log2(4log√e√e}
= 2log2(4 × 1)
= 2log24
= 2log222
= (2 × 2)log22
= 4 × 1
= 4
৯৩.
log36X = a  হলে, log6X = ?
  1. √a
  2. a/2
  3. 2a
  4. a2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log36X = a  হলে, log6X = ?

সমাধান:
মনে করি, 
log36X = a
⇒ 36a = X
⇒ (62)a = X
⇒ 62a = X

প্রদত্ত রাশি,
log6X
= log662a
= 2alog66
= 2a
৯৪.
যদি 3x + 3x + 3x = 99 হয়, তবে x এর মান কত?
  1. 21
  2. 17
  3. 15
  4. 19/2
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: যদি 3x + 3x + 3x = 99 হয়, তবে x এর মান কত? 

সমাধান: 
দেওয়া আছে, 
3x + 3x + 3x = 99
⇒ 3x(1 + 1 + 1) = (32)9
⇒ 3x × 3 = 318
⇒ 3x + 1 = 318
⇒ x + 1 = 18
⇒ x = 18 - 1
∴ x = 17

৯৫.
(7n + 2 + 35×7n - 1)/(6 × 7n) = ?
  1. ক) 0
  2. খ) 1/9
  3. গ) 1
  4. ঘ) 9
ব্যাখ্যা

(7n + 2 + 35×7n - 1)/(6 × 7n)
= {7n.72 + (5 × 7) × 7n - 1}/(6 × 7n)
= (49 × 7n + 5 × 7n)/(6 × 7n)
= (54 × 7n)/(6 × 7n)
= 9

৯৬.
(m/n)x - 3 = (n/m)x - 5 হলে x3 এর মান কত?
  1. 4
  2. 16
  3. 64
  4. 128
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (m/n)x - 3 = (n/m)x - 5 হলে x3 এর মান কত?

সমাধান:
(m/n)x - 3 = (n/m)x - 5 
বা, (m/n)x - 3 = (m/n)- (x - 5)
বা, x - 3 = - (x - 5)
বা, x - 3 = 5 - x
বা, x + x = 5 + 3
বা, 2x = 8 
∴ x = 4

x3 = 43 = 64
৯৭.
যদি log(a + 3) + log(a - 3) = 1 হয়, তাহলে a = কত?
  1. √19
  2. 19
  3. 9
  4. √10
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি log(a + 3) + log(a - 3) = 1 হয়, তাহলে a = কত?

সমাধান:
log(a + 3) + log(a - 3) = 1
⇒ log{(a + 3)(a - 3)} = 1
⇒ log(a2 - 32) = 1
⇒ log(a2 - 9) = log10
⇒ a2 - 9 = 10
⇒ a2 = 19
∴ a = √19
৯৮.
logba2 × logcb3 × logac4- এর মান কত?
  1. 8
  2. 24
  3. 6
  4. 12
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: logba2 × logcb3 × logac4- এর মান কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
logba2 × logcb3 × logac4
= 2logba × 3logcb × 4logac
= 24(logba × logcb × logac)  ;[logam = logbm × logab]
= 24(logca × logac)  ;[logab × logba = 1]
= 24 × 1
= 24
৯৯.
log927 = কত?
  1. ক) 3/2
  2. খ) 2/3
  3. গ) 1/3
  4. ঘ) 1/2
ব্যাখ্যা
log927  
= log933
= log9(√9)3
= log9(91/2)3
= log993/2
= (3/2)log99
= (3/2) .1
= 3/2
১০০.
x + z = 2y, b2 = ac হলে ay - z. bz - x.cx - y = কত?
  1. ক) 1
  2. খ) abc
  3. গ) ax by cz
  4. ঘ) (abc)2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: x + z = 2y, b2 = ac হলে ay - z. bz - x.cx - y = কত? 

সমাধান: 
x + z = 2y
x + z  = y + y
x - y = y - z

এখন
ay - z. bz - x.cx - y 
= ax - y. bz - x.cx - y
= (ac)x - y . bz - x
= (b2)x - y bz - x
= b2x - 2y + z - x
= bx + z - 2y
= b2y  - 2y
= b0
= 1