বিষয়সমূহ

PrepBank · বিষয়ভিত্তিক প্রশ্ন

সূচক ও লগারিদম

মোট প্রশ্ন৩,১৭২এই পাতা১০০প্রতি পাতা১০০
ঘনত্ব
উত্তর
উত্তরিতবর্তমানপুনরায় দেখুনঅসম্পূর্ণ

সূচক ও লগারিদম

PrepBank · পাতা / ৩২ · ১০১২০০ / ৩,১৭২

১০১.
প্রদত্ত 
  1. 10
  2. 5
  3. 4n
  4. 20
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: প্রদত্ত 

সমাধান:

১০২.
যদি log(x/y) + log(y/x) = log(x + y) হয়, তবে-
  1. x - y = 1
  2. x + y = 1
  3. x = y - 1
  4. x = y
  5. কোনটি নয়
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি log(x/y) + log(y/x) = log(x + y) হয়, তবে-

সমাধান:
log(x/y) + log(y/x) = log(x + y)
⇒ log{(x/y) × (y/x)} = log(x + y)
⇒ log(1) = log(x + y)
∴ x + y = 1
১০৩.
প্রশ্ন:
  1. 216
  2. 125
  3. 243
  4. 81
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:


সমাধান:
১০৪.
x- 4 = 0.0001 হলে, x এর মান কত?
  1. 1
  2. 10
  3. 100
  4. 1000
ব্যাখ্যা
x- 4 = 0.0001
or, 1/x4 = 1/10000
or, x4 = 10000
or, x4 = 104
∴ x = 10
১০৫.
32 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম কত?
  1. ক) 6
  2. খ) 3
  3. গ) 4
  4. ঘ) 5
ব্যাখ্যা
log232
= log225
= 5 × log22
= 5 × 1
= 5
১০৬.
  1. 0
  2. 1
  3. 2
  4. √2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
১০৭.

  1. 0
  2. 2
  3. - 3
  4. 5
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 

সমাধান: 

১০৮.
log√216 এর মান কত?
  1. 4
  2. 8
  3. 2√2
  4. 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log√2 16 এর মান কত?

সমাধান:
log√2 16
= log√2 24
= log√2 {(√2)2}4
= log√2 (√2)8
= 8 log√2 √2
= 8 × 1 [ loga a = 1]
= 8
১০৯.
8x + 8x + 8x + 8x এর মান নিচের কোনটি?
  1. ক) 53x+2
  2. খ) 23x+2
  3. গ) 33x+2
  4. ঘ) 13x+2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 8x + 8x + 8x + 8x এর মান নিচের কোনটি? 

সমাধান: 
8x + 8x + 8x + 8x
= 8x (1+1+1+1)
= 4.8x
= 22.23x
= 23x+2 
১১০.
যদি 3x+2=243 হয় তবে 3x-2 এর মান-
  1. ক) 2
  2. খ) 3
  3. গ) 0
  4. ঘ) 1
ব্যাখ্যা
3x+2 = 243
⇒ 3x.32 = 243
⇒ 3x = 27
⇒ 3x = 33
∴ x = 3
∴ 3x-2 = 33-2 = 31 = 3
১১১.
a এর মান কত হলে, 72 ⋅ 33a - 5 = 23 হবে? 
  1. 0
  2. 1
  3. 2
  4. 3
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: a এর মান কত হলে, 72 ⋅ 33a - 5 = 23 হবে?

সমাধান: 
72 ⋅ 33a - 5 = 23
⇒ 72 ⋅ 33a - 5 = 8
⇒ 33a - 5 = 8/72
⇒ 33a - 5 = 1/9
⇒ 33a - 5 = 1/32
⇒ 33a - 5 = 3- 2
⇒ 3a - 5 = - 2
⇒ 3a = - 2 + 5
⇒ 3a = 3
⇒ a = 3/3
∴ a = 1 

১১২.
4x + 3 = 16x + 1 হলে x এর মান কত?
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. -1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 4x + 3 = 16x + 1 হলে x এর মান কত?

সমাধান: 
4x + 3 = 16x + 1
বা, 22(x + 3) = 24(x + 1)
বা, 2x + 6 = 4x + 4
বা, 2x = 2
∴ x =1
১১৩.
সমাধান করুন: xy = yx, x = 2y (x ≠ 0, y ≠ 0)
  1. (x, y) = (4, 1)
  2. (x, y) = (6, 3)
  3. (x, y) = (2, 6)
  4. (x, y) = (4, 2)
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: সমাধান করুন: xy = yx, x = 2y (x ≠ 0, y ≠ 0)

সমাধান:
দেওয়া আছে,
xy = yx, x = 2y (x ≠ 0, y ≠ 0)

এখন, xy = yx
বা, (2y)y = y2y
বা, 2y . yy = y2y
বা, 2y = y2y/yy
বা, 2y = yy
∴ y = 2

∴ x = 2y = 2 . 2 = 4

∴ (x, y) = (4, 2)
১১৪.
  1. - 1
  2. 1
  3. - 2
  4. 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

​সমাধান:
(4/5)3 (4/5)- 6 = (4/5)2x - 1
⇒ (4/5)3 - 6 = (4/5)2x - 1
⇒ (4/5)- 3 = (4/5)2x - 1
⇒ - 3 = 2x - 1
⇒ 2x = - 3 + 1
⇒ x = -2/2
∴ x = - 1
১১৫.
log(0.04)x = -1.5 হলে x = ?
  1. 25
  2. 125
  3. 250
  4. 625
ব্যাখ্যা

log(0.04)x = -1.5
বা, x = (0.04)-1.5
= (4/100)-(3/2)
= (100/4)3/2
= (25)3/2
= (25)3/2
= 53
= 125

১১৬.
am . an = am + n কখন হবে?
  1. ক) m ধনাত্মক হলে
  2. খ) n ধনাত্মক হলে
  3. গ) m ও n ধনাত্মক হলে
  4. ঘ) m ধনাত্মক ও n ঋণাত্মক হলে
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: am . an = am + n কখন হবে?

সমাধান:
⇒ m ও n ধনাত্বক সংখ্যার ক্ষেত্রে, am . an = am + n
⇒ a ≠ 0 হলে, ‍a0 = 1
⇒ a ≠ 0 এবং n স্বাভাবিক সংখ্যা হলে,  ‍a- n = 1/an
১১৭.
log45 × log56 × log67 × log78 × log89 =?
  1. 1
  2. log23
  3. log32
  4. 0
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log45 × log56 × log67 × log78 × log89 =?

সমাধান:
log45 × log56 × log67 × log78 × log89
= log46 × log67 × log78 × log89 [আমরা জানি, logaM = logab × logbM]
= log47 × log78 × log8
= log48 × log89
= log49
= log29 × log42
= log232 × log441/2
= 2 × (1/2) log23
= log23
১১৮.
36.23x-8 = 3² হলে x এর মান কত?
  1. ক) 7/3
  2. খ) 3
  3. গ) 8/3
  4. ঘ) 2
ব্যাখ্যা
36.23x-8= 3²
⇒ 36.23x-8 = 9
⇒ 23x-8 = ¼ =2-2
⇒ 3x-8 = -2
⇒ 3x = 6
∴ x = 2
১১৯.
9a + 1 = 243 হলে, a = কত?
  1. 1/5
  2. 3/2
  3. 3/5
  4. 2/5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 9a + 1 = 243 হলে, a = কত?

সমাধান:
9a + 1 = 243
⇒ (32)a + 1 = 35
⇒ 32a + 2 = 35
⇒ 2a + 2 = 5
⇒ 2a = 5 - 2
⇒ 2a = 3
∴ a = 3/2
১২০.
6√6 এর 6 ভিত্তিক লগারিদম কত? 
  1. 1/2
  2. 3/2
  3. 5/2
  4. √6
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 6√6 এর 6 ভিত্তিক লগারিদম কত?

সমাধান:
log66√6 = x
⇒ 6x = 6√6
⇒ 6x = 61 × 61/2
⇒ 6x = 61 + (1/2)
⇒ 6x = 63/2
⇒ x = 3/2

১২১.
যদি (36)3x + 3 = 63x + 9 হয় তবে x = কত?
  1. 0
  2. 1
  3. 2
  4. 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি (36)3x + 3 = 63x + 9 হয় তবে x = কত?

সমাধান:
(36)3x + 3 = 63x + 9
⇒ (62)3x + 3 = 63x + 9
⇒ (6)6x + 6 = 63x + 9
⇒ 6x + 6 = 3x + 9
⇒ 6x - 3x = 9 - 6
⇒ 3x = 3
∴ x = 1
১২২.
(al/am)n × (am/an)l × (an/al)m = কত?
  1. 0
  2. 1
  3. a
  4. 1/a
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (al/am)n × (am/an)l × (an/al)m = কত? 

সমাধান: 
(al/am)n × (am/an)l × (an/al)m 
= (al - m)n × (am - n)l × (an - l)m
= a(l - m)n × a(m - n)l × a(n - l)m
= aln - mn × alm - ln × amn- lm
= aln - mn + lm - ln + mn- lm
= a0
= 1
১২৩.
(81)(√3)2a = 1 হয়, তবে a এর মান কত?
  1. 2
  2. - 2
  3. 3
  4. - 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (81)(√3)2a = 1 হয়, তবে a এর মান কত?

সমাধান:
(81)(√3)2a = 1
⇒ (34)(3){2a × (1/2)} = 1
⇒ 34+a = 1
⇒ 34+a = 30
⇒ 4 + a = 0
∴ a = - 4
১২৪.
log10x + log10(10x) = 3 হলে, x এর মান কত? 
  1. - 10
  2. 3
  3. 100
  4. কোনটিই নয়
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log10x + log10(10x) = 3 হলে, x এর মান কত? 

সমাধান: 
দেওয়া আছে, 
log10x + log10(10x) = 3
⇒ log10(x × 10x) = 3
⇒ 10x2 = 103
⇒ 10x2 = 1000
⇒ x2 = 1000/10
⇒ x2 = 100
⇒ x = ± √100
∴ x = ± 10

কিন্তু log10x এবং log10(10x) উভয়ের জন্যই x > 0 হতে হবে।
অতএব x = - 10 গ্রহণযোগ্য নয়।
∴ x = 10

১২৫.
যদি 3(n + 4) - 3(n + 2) = 8 হয়, তবে n এর মান কত?
  1. ক) - 3
  2. খ) 2
  3. গ) - 2
  4. ঘ) 3
ব্যাখ্যা
3(n + 4) - 3(n + 2) = 8
⇒ 3n.34 - 3n.32 = 8
⇒ 3n. 32 . 32 - 3n. 32 = 8
⇒ 3n. 32(32 - 1) = 8
⇒ 3n.9. 8 = 8
⇒ 3n = 1/9
⇒ 3n = 1/32 = 3- 2
∴ n = - 2
১২৬.
3√3 এর 3 ভিত্তিক লগ কত?
  1. 3/2
  2. 1/2
  3. 1/3
  4. 2/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 3√3 এর 3 ভিত্তিক লগ কত?

সমাধান:
log33√3
= log331 · 31/2
= log33{1 + (1/2)}
= log333/2
= (3/2)log33
= 3/2
১২৭.
যদি (a/b)x-3 = (b/a)x-5 হয়, তবে x এর মান কত?
  1. ক) 8
  2. খ) 5
  3. গ) 4
  4. ঘ) 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন : যদি (a/b)x-3 = (b/a)x-5 হয়, তবে x এর মান কত?
সমাধান :
(a/b)x-3 = (b/a)x-5
or, x - 3 = 5 - x
or, x + x = 3 + 5
or, 2x = 8
or, x = 4
১২৮.
[2 - 3(2 - 3) - 1] - 1 × 5 এর মান কত?
  1. 1/5
  2. 5
  3. 1
  4. - 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: [2 - 3(2 - 3) - 1] - 1 × 5 এর মান কত?

সমাধান:
[2 - 3(2 - 3) - 1] - 1 × 5 
= [2 - 3( - 1) - 1] - 1 × 5
= [2 - 3(1/ - 1)] - 1 × 5
= [2 + 3] - 1 × 5
= (5) - 1 × 5
= (1/5) × 5
= 1
১২৯.
(log√27 + log8 - log√1000) ÷ log1.2 = কত?
  1. 2/3
  2. 4/3
  3. 3/2
  4. 3/4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (log√27 + log8 - log√1000) ÷ log1.2 = কত?

সমাধান:
(log√27 + log8 - log√1000) ÷ log1.2
= log(33)1/2 + log23 - log(103)1/2 ÷ log(12/10)
= log33/2 + log23 - log103/2 ÷ (log(22 × 3) - log10)
= (3/2)log3 + 3log2 – (3/2)log10 ÷ (2log2 + log3 - log10)
= {(3/2)(log3 + 2log2 - log10)} ÷ (2log2 + log3 - 1)
= {(3/2)(log3 + 2log2 - 1)} ÷ (2log2 + log3 - 1)
= 3/2
১৩০.
22x + 1 = 512 হলে x এর মান কত?
  1. - 2
  2. 2
  3. 3
  4. 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 22x + 1 = 512 হলে x এর মান কত?

সমাধান:
22x + 1 = 512
⇒ 22x + 1 = 29
⇒ 2x + 1 = 9
⇒ 2x = 9 - 1
⇒ 2x = 8
⇒ x = 8/2
⇒ x = 4
১৩১.
a- 2 = 0.2 হলে a6 এর মান কত?
  1. 625
  2. 25
  3. √125
  4. 125
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: a-2 = 0.2 হলে a6 এর মান কত ? √

সমাধান:
a-2 = 0.2
⇒ 1/a2 = 2/10
⇒ a2 = 10/2
⇒ a2 = 5
⇒ (a2)3 = (5)3
⇒ a6 = 125
১৩২.

  1. - 5/8
  2. - 2/3
  3. 27
  4. 3/8
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:

সমাধান:

১৩৩.
  1. a
  2. 2
  3. 1/a
  4. 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
১৩৪.
  1. 64
  2. 128
  3. 256
  4. 512
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:

সমাধান:

১৩৫.
461 + 462 + 463 + 464 নিচের কোনটি দ্বারা বিভাজ্য?
  1. 11
  2. 3
  3. 17
  4. 13
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 461 + 462 + 463 + 464 নিচের কোনটি দ্বারা বিভাজ্য?

সমাধান:
461 + 462 + 463 + 464 
= 461(1 + 4 + 42 + 43)
= 461(1 + 4 + 16 + 64)
= 461 × 85
যেহেতু 85, 17 দ্বারা বিভাজ্য (85/17 = 5) সেহেতু 461 × 85 সংখ্যাটি 17 দ্বারা বিভাজ্য হবে।
১৩৬.
230 + 230 + 230 + 230 =?
  1. 232
  2. 332
  3. 432
  4. 632
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 230 + 230 + 230 + 230 =? 

সমাধান: 
230 + 230 + 230 + 230 
= 230 (1 + 1 + 1 + 1) 
= 230 .4 
= 230 .22 
= 230 + 2 
= 232 .
১৩৭.
  1. 0
  2. 1
  3. abc
  4. 1/8
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
১৩৮.
log 2 + log 4 + log 8 + ....... ধারাটির প্রথম ৮ টি পদের সমষ্টি কত?
  1. 14log2
  2. 36log2
  3. 55log2
  4. 56log2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log 2 + log 4 + log 8 + ....... ধারাটির প্রথম ৮ টি পদের সমষ্টি কত?

সমাধান:
log 2 + log 4 + log 8 + ....... + প্রথম ৮ টি পদ
= log 2 + log 22 + log 23 + ....... + প্রথম ৮ টি পদ
= log 2 + 2 log 2 + 3 log 2 + ....... + প্রথম ৮ টি পদ
= log 2 (1 + 2 + 3 + ............ + 8)
= log 2 [{8(8 + 1)}/2]
= log 2 (4 × 9)
= 36 log 2
১৩৯.
211x- 33 = 311x - 33 হলে x এর মান কত?
  1. 2
  2. 3
  3. 4
  4. 5
ব্যাখ্যা
211x- 33 = 311x - 33 
(211x- 33) /(311x - 33) = 1
(2/3)11x- 33 = (2/3)0
11x - 33 = 0
11x = 33 
x = 33/11
x = 3
১৪০.
3x - 4 = 9ax - 6 হলে x এর মান কত?
  1. ক) 1
  2. খ) 0
  3. গ) 2
  4. ঘ) 6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 3x - 4 = 9ax - 6 হলে x এর মান কত? 

সমাধান: 
3x - 4 = 9ax - 6 
3x - 4/9  = ax - 6 
3x - 4/32 = ax - 6
3x - 4 - 2 = ax - 6
3x - 6 = ax - 6
3x - 6/ax - 6 = 1
(3/a)x - 6 =(3/a)0
x - 6 = 0
x = 6
১৪১.
log​ 10100 × log5 ​25 এর মান কত?
  1. 2
  2. 3
  3. 4
  4. 5
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log​10 100 × log5 ​25 এর মান কত?

সমাধান:
log10 100 = log10 (102) = 2
log5 25 = log(52) = 2

∴ log10 100 × log5 25
= 2 × 2
= 4

১৪২.
log2√520 = কত?
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log2√520 = কত?

সমাধান:
log2√520
= log2√5(2√5)2
= 2 log2√52√5
= 2 × 1
= 2
১৪৩.
log2log√ee2 এর মান কত?
  1. 1
  2. 2
  3. 1/2
  4. 0
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log2log√ee2 এর মান কত?

সমাধান:
log2log√ee2
= log2log√e(√e)4
= log2 4 log√e√e
= log24 × 1
= log222 × 1
= 2 log2
= 2 × 1
= 2

১৪৪.
36 × 23x - 8 = 32 হলে x এর মান কত?
  1. 8/3
  2. 4
  3. 2
  4. 7/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 36 × 23x - 8 = 32 হলে x এর মান কত?

সমাধান:
36 × 23x - 8 = 32
⇒ 36.23x - 8 = 9
⇒ 23x - 8 = 1/4 = 2-2
⇒ 3x - 8 = -2
⇒ 3x = 6
∴ x = 2
১৪৫.
xx√x = (x√x)x হলে √x এর মান কত?
  1. ক) 3/2
  2. খ) 2/3
  3. গ) 3
  4. ঘ) 1/2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: xx√x = (x√x)x হলে √x এর মান কত? 

সমাধান: 
xx√x = (x√x)x
(xx)√x = (x1.x1/2)x
(xx)√x = (x3/2)x
(xx)√x = (xx)3/2
√x = 3/2
১৪৬.
a- 3 - 0.001 = 0 হলে, a2 এর মান কত?
  1. 1/10
  2. 10
  3. 1/100
  4. 100
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: a- 3 - 0.001 = 0 হলে, a2 এর মান কত?

সমাধান:
a- 3 - 0.001 = 0
⇒ 1/a3 = 1/1000
⇒ a3 = 1000
⇒ a3 = 103
⇒ a = 10

∴ a= 100
১৪৭.
যদি x = - 3 হয়, তা হলে 3x2 এর মান কত?
  1. - 9
  2. 9
  3. 18
  4. 27
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি x = - 3 হয়, তা হলে 3x2 এর মান কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে
x = - 3

3x2 = 3 × (- 3)2
= 3 × 9
= 27
১৪৮.
  1. ক) 8
  2. খ) 2
  3. গ) 15
  4. ঘ) 10
ব্যাখ্যা
2log23 + log25
= 2log2(3 × 5)
= 2log215
= 15

[ সূত্রঃ   alogab = b ]
১৪৯.
9×2n-2×2n-1=কত?
  1. ক) 2n+3
  2. খ) 2n-3
  3. গ) 2n
  4. ঘ) 2
ব্যাখ্যা

9×2n-2×2n-1
=9×2n-2×2n/2
=2n(9-1)
=2n.23
=2n+3

১৫০.
5x + 8.5x + 16.5x = 1 হলে, x এর মান কত?
  1. ক) 2
  2. খ) -2
  3. গ) 3
  4. ঘ) -3
ব্যাখ্যা

5x + 8.5x + 16.5x = 1
বা, 25.5x = 1
বা, 52.5x = 1
বা, 5(x+2) = 50
বা, x + 2 = 0
∴ x = -2

১৫১.
(4)1/a = (8)1/b হলে, b/a এর মান কত?
  1. 3/2
  2. 3/4
  3. 1/2
  4. 1/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (4)1/a = (8)1/b হলে, b/a এর মান কত?

সমাধান:
(4)1/a = (8)1/b
⇒ (22)1/a = (23)1/b  
⇒ (2)2/a = (2)3/b
⇒ 2/a = 3/b
∴ a/b = 3/2
১৫২.
log3 + log9 + log27 + log81 + ................ ধারাটির প্রথম 15 টি পদের সমষ্টি কত?
  1. 111log3
  2. 120log3
  3. 144log3
  4. 169log3
  5. 210log3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log3 + log9 + log27 + log81 + ................ ধারাটির প্রথম 15 টি পদের সমষ্টি কত?

সমাধান:
log3 + log9 + log27 + log81 +............... + ধারাটির প্রথম 15 টি পদের সমষ্টি
= log31 + log32 + log33 + log34 +............... + প্রথম 15 টি পদের সমষ্টি
= 1log3 + 2log3 + 3log3 + 4log3 + ............... + প্রথম 15 টি পদের সমষ্টি
= log3 (1 + 2 + 3 + 4 + ............... + 15)
= log3 {15(15+ 1)/2}
= log3 (15 × 8)
= log3 × 120
= 120log3
১৫৩.
  1. 2
  2. 2√2
  3. √2
  4. 1/√2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 

সমাধান:
১৫৪.
27x + 3 = 812x + 1 হলে, x এর মান কত?
  1. -1
  2. -2
  3. 1
  4. 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 27x + 3 = 812x + 1 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
বা, 27x + 3 = 812x + 1
বা, 33(x + 3) = 34(2x + 1)
বা, 33x + 9 = 38x + 4
বা, 3x + 9 = 8x + 4
বা, 5x = 5
∴ x = 1
১৫৫.
log1025 + 2log106 - log109 =?
  1. 2
  2. 100
  3. 37
  4. 4.6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log1025 + 2log106 - log109 =?

log1025 + 2log106 - log109
= log1025 + log1062- log109
= log10 {(25 × 36)/9}
= log10100
= log10102
= 2log1010
= 2 × 1
= 2
১৫৬.
16(2a + 3) = 4(3a + 6) হয়, তবে a এর মান কত?
  1. 1
  2. - 1
  3. 0
  4. 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 16(2a + 3) = 4(3a + 6) হয়, তবে a এর মান কত?

সমাধান:
16(2a + 3) = 4(3a + 6)
⇒ (42)2a + 3 = 43a + 6
⇒ 44a + 6 = 43a + 6
⇒ 4a + 6 = 3a + 6
⇒ 4a - 3a = 6 - 6
∴ a = 0
১৫৭.
log4(1/16) এর মান-
  1. - 1
  2. - 2
  3. - 4
  4. - 1/2
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log4(1/16) এর মান-

সমাধান:
log4(1/16)
= log4(1/42)
= log4(4- 2)
= - 2log44
= - 2 × 1
=  - 2

১৫৮.
যদি log105 = a, তবে log10(50) এর মান কত?
  1. 1
  2. a
  3. a + 1
  4. a - 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি log105 = a, তবে log10(50) এর মান কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
log105 = a

এখন,
log10(50)
= log10(5 × 10)
= log105 + log1010
= a + 1
১৫৯.
log5(x - 4) + log53 = log5(x + 2) - 1 হলে, x এর মান কত?
  1. 15
  2. 28/7
  3. 35/8
  4. 31/7
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log5(x - 4) + log53 = log5(x + 2) - 1 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
log5(x - 4) + log53 = log5(x + 2) - 1
⇒ log5{(x - 4) × 3} = log5(x + 2) - log55 [logaM + logaN = loga(MN) এবং logaa = 1]
⇒ log5(3x - 12) = log5{(x + 2)/5} [logaM - logaN = loga(M/N)]
⇒ 3x - 12 = (x + 2)/5
⇒ 5(3x - 12) = x + 2
⇒ 15x - 60 = x + 2
⇒ 15x - x = 2 + 60
⇒ 14x = 62
⇒ x = 62/14
∴ x = 31/7

১৬০.
27x + 1 = 243 হলে x এর মান নিচের কোনটি?
  1. 2
  2. 2/3
  3. 3/4
  4. 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 27x + 1 = 243 হলে x এর মান নিচের কোনটি?

সমাধান:
27x + 1 = 243
(33)x + 1  = 35
33x + 3 = 35
3x + 3 = 5
3x = 5 - 3
3x = 2
x = 2/3
১৬১.
a6 × a- 8 × a × a3 × a- 2 = কত?
  1. 0
  2. 1
  3. a- 2 
  4. a 2 
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: a6 × a- 8 × a × a3 × a- 2 = কত?

সমাধান:
a6 × a- 8 × a × a3 × a- 2
= a6 - 8 + 1 + 3 - 2
= a0
= 1
১৬২.
(17)3.5 × (17)x = 178 হলে x এর মান কত?
  1. ক) 5.3
  2. খ) 2.5
  3. গ) 5.5
  4. ঘ) 4.5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (17)3.5 × (17)x = 178 হলে x এর মান কত?

সমাধান:
(17)3.5 × (17)x = 178
⇒ (17)3.5 + x = 178
⇒ 3.5 + x = 8
⇒ x = 8 - 3.5
∴ x = 4.5
১৬৩.
  1. x2
  2. x5
  3. x
  4. 1
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:

সমাধান:

১৬৪.
যদি log(a/b) + log(b/a) = log(a + b) হয়, তবে xa + b = কত?
  1. 0
  2. x
  3. 1
  4. x + 1
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: যদি log(a/b) + log(b/a) = log(a + b) হয়, তবে  xa + b = কত? 

সমাধান: 
log(a/b) + log(b/a) = log(a + b) 
⇒ log{(a/b) × (b/a)} = log(a + b) 
⇒ log1 = log(a + b) 
∴ a + b = 1 

এখন,
xa + b
= x1
= x

১৬৫.
log33 + log332 + log333 + ........ + log33n = কত?
  1. {n(n + 1)}/2
  2. {n(n + 1)}/3
  3. 3n
  4. 3n + 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log33 + log332 + log333 + ........ + log33n = কত?

সমাধান:
log33 + log332 + log333 + ........ + log33n
= log33 + 2log33 + 3log33 + ........ + nlog33
= 1 + 2 + 3 + ........ + n [logaa = 1]
= n(n+1)/2
১৬৬.
হলে, x এর মান কত?
  1. 3
  2. 4
  3. 5
  4. 6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:  হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
১৬৭.
(a/b)m - 2 = (b/a)m - 4 হলে, m2/2 এর মান কত?
  1. ক) 2.5
  2. খ) 3.0
  3. গ) 4.5
  4. ঘ) 5.0
ব্যাখ্যা
(a/b)m - 2= (b/a)m - 4 
(a/b)m - 2 = (a/b)- (m - 4)
m - 2 = - (m - 4)
m - 2 = 4 - m
m + m = 4 + 2
2m = 6 
m = 3

m2 = 32/2 = 9/2= 4.5
১৬৮.
যদি log√8x = 16/3 হয় তবে x এর মান কত?
  1. 8
  2. 32
  3. 128
  4. 256
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি log√8x = 16/3 হয় তবে x এর মান কত?

সমাধান:
log√8x = 16/3
⇒ x = (√8)16/3
⇒ x = (√23)16/3
⇒ x = 23/2 × 16/3
⇒ x = 28
∴ x = 256
১৬৯.
প্রশ্ন: 
  1. 0
  2. - 2r
  3. 1
  4. - 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 


সমাধান:
১৭০.
  1. 8
  2. 81
  3. 125
  4. 243
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:

সমাধান:

⇒ log√27 x = 10/3
⇒ x = (√27)10/3 [loga M = n ⇒ an = M]
⇒ x = (√33)10/3
⇒ x = (33/2)10/3
⇒ x = 310/2
⇒ x = 35
∴ x = 243

১৭১.
1/32 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম কত?
  1. ক) 1/5
  2. খ) 5
  3. গ) - 4
  4. ঘ) - 5
ব্যাখ্যা
1/32 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম
= log2(1/32)
= log2(1/25)
=log2(1/2)5
= log22- 5
= - 5log22
= - 5
১৭২.
log10 2 + log10 5 - 1 =?
  1. 0
  2. 1
  3. 2
  4. 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log10 2 + log10 5 - 1 =? 

সমাধান: 
 log10 2 + log10 5 - 1
= log10(2 × 5) - 1
= log1010 - 1
= 1 - 1
= 0 
১৭৩.
  1. 1
  2. a
  3. a3
  4. a1/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 

সমাধান:
∛.∛a3
= ∛(a3) 1/3
= ∛a3/3
= ∛a
= a1/3
১৭৪.
(2a-1 + 3b-1)-1 এর মান কত?
  1. ab/(2b + 3a)
  2. 2ab/(2b + 3a)
  3. 2b/(2b + 3a)
  4. 2a/(2b + 3a)
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: (2a-1 + 3b-1)-1 এর মান কত?

সমাধান:
(2a-1 + 3b-1)-1
= {2(1/a) + 3(1/b)}-1 [যেহেতু a-n = (1/an)]
= {(2/a) + (3/b)}-1
= {(2b + 3a)/ab}-1
= ab/(2b + 3a)

১৭৫.
yy√y = (y√y)y হয়, তবে y√y এর মান কত?
  1. ক) 9/4
  2. খ) 16/3
  3. গ) 27/8
  4. ঘ) 24/9
ব্যাখ্যা
yy√y = (y√y)y
(yy)√y = (y y1/2)y
(yy)√y = (y3/2)y
(yy)√y = (yy)3/2
√y = 3/2
(√y)2 = (3/2)2
y = 9/4
 
সুতরাং, 
y√y =  (3/2)(9/4)
       = 27/8
১৭৬.
2log525 + 3log7343 + 4log636 এর মান কত?
  1. 12
  2. 21
  3. 24
  4. 36
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 2log525 + 3log7343 + 4log636 এর মান কত?

সমাধান:
= 2log525 + 3log7343 + 4log636
= 2log5(52) + 3log7(73) + 4log6(62)
= 2 × 2log55 + 3 × 3log77 + 4 × 2log66
= 4log55 + 9log77 + 8log66
= 4 × 1 + 9 × 1 + 8 × 1   [ logaa = 1]
= 4 + 9 + 8
= 21

১৭৭.
  1. 6/17
  2. 11/6
  3. 9/5
  4. 14/7
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:

সমাধান:

১৭৮.
3√3 এর 3 ভিত্তিক লগারিদম কত?
  1. ক) 2/3
  2. খ) 3/2
  3. গ) 4/5
  4. ঘ) 5/4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 3√3 এর 3 ভিত্তিক লগারিদম কত?

সমাধান:
3√3 এর 3 ভিত্তিক লগারিদম = log33√3
 = log33(1 + 1/2)
  = log333/2
= (3/2) × log33
= (3/2) × 1
 = 3/2
১৭৯.
(152 - 42)/(162 - 42) = কত?
  1. 0.88
  2. 209/240
  3. 15/16
  4. 0.74
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (152 - 42)/(162 - 42) = কত?

সমাধান:
(152 - 42)/(162 - 42)
=(15 + 4)(15 - 4)/(16 + 4)(16 - 4)
= (19 × 11)/(20 × 12)
= 209/240
১৮০.
(3- 1 + 7- 1) - 1 = কত?
  1. ক) 2.1
  2. খ) 21
  3. গ) 10/21
  4. ঘ) .21
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (3- 1 + 7- 1) - 1 = কত?

সমাধান: 
 (3- 1 + 7- 1) - 1
= {(1/3) + (1/7)}- 1
= {(7 + 3)/21}- 1
= (10/21)- 1
= 1/(10/21)
= 21/10
= 2.1
১৮১.
log25125 = কত?
  1. 1/5
  2. 3/2
  3. 2/5
  4. 1/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log25125 = কত?

সমাধান:
ধরি,
log25125 = a
⇒ (25)a = 125
⇒ 52a = 53
⇒ 2a = 3
∴ a = 3/2
১৮২.
= কত?
  1. a1/2
  2. a1/3
  3. a1/4
  4. a1/5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:
 = কত?

সমাধান:

= {(a3)1/3}1/3
= a1/3
১৮৩.
log4[log4(log4x)] = 1 হলে x এর মান কত?
  1. 464
  2. 4128
  3. 4256
  4. 4512
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log4[log4(log4x)] = 1 হলে x এর মান কত?

সমাধান:
log4[log4(log4x)] = 1
⇒ log4(log4x) = 41
⇒ log4(log4x) = 4
⇒ log4x = 44
⇒ log4x = 256
⇒ x = 4256
১৮৪.
  1. ক) 2n+12n+1
  2. খ) 2n−12n-1
  3. গ) -2
  4. ঘ) 4
১৮৫.
32 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম কত?
  1. ক) 4
  2. খ) 5
  3. গ) 6
  4. ঘ) 3
ব্যাখ্যা
log232
= log225
= 5 × log22
= 5 × 1
= 5
১৮৬.
2.3x + 8.3x + 17.3x = 1হলে, x এর মান কত?
  1. ক) - 2
  2. খ) - 3
  3. গ) - 4
  4. ঘ) - 5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 2.3x + 8.3x + 17.3x = 1হলে, x এর মান কত?

সমাধান: 
2.3x + 8.3x + 17.3x = 1
3x(2 + 8 + 17) = 1
বা, 27.3x = 1
বা, 33.3x = 1
বা, 3x + 3 = 30 
বা, x + 3 = 0
∴ x = - 3
১৮৭.
log3(√27) + log3√(1/3) = কত?
  1. 1
  2. 0
  3. 3
  4. - 4
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log3(√27) + log3√(1/3) = কত?

সমাধান:
আমরা জানি, loga(m) + loga(n) = loga(mn) হয়।
সুতরাং, log3(√27) + log3(√(1/3)
= log3√(27 × 1/3)
= log3(√9)
= log3(3)
= 1

১৮৮.
logx5 = -1/3 হলে x এর মান কত?
  1. ক) 125
  2. খ) 1/125
  3. গ) 25
  4. ঘ) 1/25
ব্যাখ্যা
logx5 = -1/3
বা, x-(1/3) = 5
বা, (x-(1/3))-3 = 5-3
বা, x = 1/53 = 1/125
১৮৯.
  1. 11
  2. 2
  3. 3
  4. 1
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 

সমাধান: 

১৯০.
log7(72/49) এর মান কত?
  1. ক) log7
  2. খ) 0
  3. গ) 1
  4. ঘ) log49
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log7(72/49) এর মান কত?

সমাধান:
log7(49/49)
= log7(1)
= 0

১৯১.
26x/26 + 26 =64(1/64) হলে x এর মান কত?
  1. ক) 1
  2. খ) 2
  3. গ) 4
  4. ঘ) 0
ব্যাখ্যা
26x/26 + 26 =64(1/64)
⇒26x/26 + 26 =4097/64
⇒26x-6 =(4097/64) - 26
⇒26x-6 =(4097 - 4096)/64
⇒26x-6 = 1/64
⇒26x-6.64 = 1
⇒26x-6.26 = 1
⇒26x-6+6 = 1
⇒26x = 20
⇒6x = 0
⇒x = 0
১৯২.
22a + 1 = 128 হলে, a এর মান কত?
  1. 3
  2. 6
  3. 7
  4. 9
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 22a + 1 = 128 হলে, a এর মান কত?

সমাধান:
22a + 1 = 128
⇒ 22a + 1 = 27
⇒ 2a + 1 = 7
⇒ 2a = 7 - 1
⇒ 2a = 6
∴ a = 3
১৯৩.
  1. - 5/4
  2. - 4/5
  3. 4/5
  4. 5/4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 

সমাধান:

বা, (31/2)2x + 1 = {(31/2)1/3}x - 1
বা, 3(2x + 1)/2 = 3(x - 1)/6
বা, (2x + 1)/2 = (x - 1)/6
বা, 6(2x + 1) = 2(x - 1)
বা, 12x + 6 = 2x - 2
বা, 12x - 2x = - 2 - 6
বা, 10x = - 8
বা, x = - 8/10
∴ x = - 4/5
১৯৪.
am .an = a(m + n) কখন হবে?
  1. m ধনাত্মক ও n ঋণাত্মক হলে
  2. m ধনাত্মক হলে
  3. n ধনাত্মক হলে
  4. m ও n ধনাত্মক হলে
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: am. an = a(m + n) কখন হবে?

সমাধান:
m ও n ধনাত্মক হলে
am. an = a(m + n)
১৯৫.
{(9x - 4)/(3x - 2)} - 2 এর মান কত?
  1. 2x
  2. 5x
  3. 3x
  4. 7x
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: {(9x - 4)/(3x - 2)} - 2 এর মান কত? 

সমাধান: 
{(9x - 4)/(3x - 2)} - 2
= {(32)x - (2)2}/(3x - 2) - 2
= = {(3x)2 - (2)2}/(3x - 2) - 2
= (3x + 2)(3x - 2)/(3x - 2) - 2
= 3x + 2 - 2 
= 3x
১৯৬.
  1. x1/3
  2. x2
  3. x10
  4. x6
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:

সমাধান:

১৯৭.
log10(0.0001) = কত?
  1. 2
  2. - 4
  3. 3
  4. - 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log10(0.0001) = কত?

সমাধান:
ধরি,
log10(0.0001) = p
⇒ 10p =0.0001
⇒ 10p = 1/10000
⇒ 10p = 10-4
∴ p = - 4
১৯৮.
4x + 4x + 4x + 4x এর মান নিচের কোনটি?
  1. ক) 2x + 2
  2. খ) 22x + 2
  3. গ) 22x + 1
  4. ঘ) 24x
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 4x + 4x + 4x +4x এর মান নিচের কোনটি?

সমাধান:
 4x + 4x + 4x + 4x
= 4x(1 + 1+ 1 + 1)
= 4x.4
= 4x + 1
= (22)x + 1
= 22x + 2
১৯৯.
49√7 এর 7 ভিত্তিক লগ কত?
  1. 7/2
  2. 5/2
  3. 1
  4. 7/√7
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 49√7 এর 7 ভিত্তিক লগ কত?

সমাধান:
49√7 এর 7 ভিত্তিক লগ
= log749√7
= log7(72.71/2)
= log775/2 
= (5/2) log77
= (5/2) × 1
= 5/2
২০০.
log√3 81 এর মান কত?
  1. ক) 4
  2. খ) 6
  3. গ) 9
  4. ঘ) 8
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log√3 81 এর মান কত?

সমাধান:
log√3 81
= log√3 (√3)8
= 8 log√3(√3)
= 8 × 1
= 8