বিষয়সমূহ

PrepBank · বিষয়ভিত্তিক প্রশ্ন

সূচক ও লগারিদম

মোট প্রশ্ন৩,১৭২এই পাতা১০০প্রতি পাতা১০০
ঘনত্ব
উত্তর
উত্তরিতবর্তমানপুনরায় দেখুনঅসম্পূর্ণ

সূচক ও লগারিদম

PrepBank · পাতা ১৫ / ৩২ · ১,৪০১১,৫০০ / ৩,১৭২

১,৪০১.
4x + 2 = 22x + 1 + 14 হলে, x এর মান কত?
  1. 1
  2. 0
  3. - 1
  4. 2
ব্যাখ্যা
4x + 2 = 22x + 1 + 14
4x. 42 = 22x .21 +14
16.4x = (22)x . 2 + 14 
16.4x= 4x. 2 + 14 
16.4x - 4x. 2 =14 
14.4x = 14 
4x = 1 
4x = 40 
x = 0
১,৪০২.
  1. 2/5
  2. 5/8
  3. 2/11
  4. 8/15
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:

সমাধান:
 

১,৪০৩.
256 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম কত?
  1. 4
  2. 5
  3. 7
  4. 8
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 256 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম কত?

সমাধান:
log2256
= log228
= 8 log22 [logaMr = r logaM]
= 8 × 1 [logaa =1]
=8

১,৪০৪.
93 × (81)2 ÷ (27)3 = 3x হলে, x এর মান কত?
  1. 4
  2. 5
  3. 6
  4. 7
ব্যাখ্যা
93 × (81)2 ÷ (27)3 = 3x 
(32)3 × (34)2 ÷ (33)3 = 3x
36 × 38 ÷ 39 = 3x
314 ÷ 39 = 3x 
314 - 9 = 3
35 = 3x
x = 5
১,৪০৫.
log80.25 = কত?
  1. 2/5
  2. - 4
  3. 3/5
  4. - 2/3
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log80.25 = কত?

সমাধান:
ধরি, log80.25 = x
⇒ 8x = 0.25 (যদি logaM = x হয়, তাহলে ax = M)
⇒ 8x = 25/100
⇒ 8x = 1/4
⇒ (23)x = 2- 2
⇒ 23x = 2- 2
⇒ 3x = - 2
∴ x = - 2/3

১,৪০৬.
logxy4 = 4p এবং logyx3 = 3q হলে, pq = কত?
  1. 7
  2. 12
  3. 1
  4. 3p + 4q
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: logxy4 = 4p এবং logyx3 = 3q হলে, pq = কত?

সমাধান:
logxy4 = 4p
⇒ 4logxy = 4p
⇒ logxy = p

logyx3 = 3q
⇒ 3logyx = 3q
⇒ logyx = q

আমরা জানি,
logxy × logyx = 1

∴ pq = p × q
= logxy × logyx
= 1

১,৪০৭.
(22)x + 3 = 64 হলে x = কত?
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 0
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (22)x + 3 = 64 হলে x = কত?

সমাধান:
(22)x + 3 = 64
⇒ 22(x + 3) = 26
⇒ 2x + 6 = 6
⇒ 2x = 6 - 6
⇒ 2x = 0
∴ x = 0
১,৪০৮.
(25)x + 2 = 125 হলে, x = কত?
  1. ক) - 1/2
  2. খ) 1/2
  3. গ) 1
  4. ঘ) - 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (25)x + 2 = 125 হলে, x = কত?

সমাধান: 
(25)x + 2 = 125
⇒ (52)x + 2 = 53
⇒ 52x + 4 = 53
⇒ 2x + 4 = 3
⇒ 2x = 3 - 4
⇒ 2x = - 1 
 x = - 1/2
১,৪০৯.
(3.2n - 4.2n - 2)/(2n - 2n + 1) = ?
  1. ক) 2
  2. খ) 3
  3. গ) -2
  4. ঘ) -3
ব্যাখ্যা

(3.2n - 4.2n - 2)/(2n - 2n + 1)
= (3.2n - 22.2n.2-2)/(2n - 2n.2)
= {2n(3 - 22 - 2)}/{2n(1 - 2)}
= (3 - 20)/-1
= -(3 - 1)
= -2

১,৪১০.
- a - [ - 3b - { - 2a - (- a - 4b)}] + 2a এর সমাধান নিচের কোনটি?
  1. ক) a + 7b
  2. খ) 7b
  3. গ) 2a + 7b
  4. ঘ) 5b
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: - a - [ - 3b - { - 2a - (- a - 4b)}] + 2a এর সমাধান নিচের কোনটি?

সমাধান:
- a - [ - 3b - { - 2a - (- a - 4b)}] + 2a
= - a - [ - 3b - { - 2a + a + 4b}] + 2a
= - a - [ - 3b + 2a - a - 4b] + 2a
= - a - [a - 7b] + 2a
= - a - a + 7b + 2a
= - 2a + 7b + 2a
= 7b
১,৪১১.
1/729 এর 3√3 ভিত্তিক লগারিদম কত?
  1. - 8
  2. - 6
  3. - 4
  4. - 18
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 1/729 এর 3√3 ভিত্তিক লগারিদম কত?

সমাধান:
ধরি,
log3√3(1/729) = x
⇒ (3√3)x = 1/729
⇒ (31.31/2)x = 1/36
⇒ (33/2)x = 3- 6
⇒ 3x/2 = - 6
⇒ 3x = - 12
∴ x = - 4

১,৪১২.
কোন শর্তে logaa = 1?
  1. a < 0 এবং a ≠ 1
  2. a > 0 এবং a = 1
  3. a > 0 এবং a ≠ 1
  4. a > 1 এবং a ≠ 0
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: কোন শর্তে logaa = 1?

সমাধান:
a > 0 এবং a ≠ 1 হলে,
logaa = 1
এবং loga1 = 0
১,৪১৩.
(33x - 4 · a2x - 5)/3x + 1 = a2x - 5 এবং a > 0 হলে, x এর মান কত?
  1. 2/3
  2. 5/2
  3. 4/7
  4. 7/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (33x - 4 · a2x - 5)/3x + 1 = a2x - 5 এবং a > 0 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
(33x - 4 · a2x - 5)/3x + 1 = a2x - 5
⇒ 33x - 4/3x + 1 = a2x - 5/a2x - 5
⇒ 33x - 4 = 3x + 1
⇒ 3x - 4 = x + 1
⇒ 3x - x = 1 + 4
⇒ 2x = 5
∴ x = 5/2
১,৪১৪.
252a + 3 = 53a + 6 হলে, a = কত?
  1. 0
  2. 1
  3. 5
  4. 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 252a + 3 = 53a + 6 হলে, a = কত?

সমাধান:
252a + 3 = 53a + 6 
⇒ (52)2a + 3 = 53a + 6 
⇒ 54a + 6 = 53a + 6
⇒ 4a + 6 = 3a + 6
⇒ 4a - 3a = 6 - 6
∴ a = 0
১,৪১৫.
logx(5/3) = - 1/2 হলে x এর মান কত?
  1. √3/√2
  2. 9/25
  3. 4/16
  4. 2/9
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: logx(5/3) = - 1/2 হলে x এর মান কত?

সমাধান:
logx(5/3) = - 1/2
⇒ x- 1/2 = 5/3
⇒ 1/x1/2 = 5/3
⇒ x1/2 = 3/5
⇒ (x1/2)2 = (3/5)2
x = 9/25
১,৪১৬.
(২) = কত?
  1. ৩২
  2. ১৬
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (২) = কত?

সমাধান:
(২)
= ৪
= ১৬
১,৪১৭.
log10(x-10)=1 হলে, x এর মান কত?
  1. 15
  2. 10
  3. 20
  4. 30
ব্যাখ্যা
দেওয়া আছে, 
log10(x-10) =1

log10(x-10) = log1010
x - 10 = 10
x = 10+10
x = 20
১,৪১৮.
In5125+In28 = কত?
  1. ক) 8
  2. খ) 125
  3. গ) 5
  4. ঘ) 6
ব্যাখ্যা
In5125+In28
=In553+In223
= 3×1 + 3×1
= 6
১,৪১৯.
5log3 - log9 = কত?
  1. log9
  2. log18
  3. log27
  4. log25
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 5log3 - log9 = কত?

সমাধান:
5log3 - log9
= 5log3 - log32
= 5log3 - 2log3
= (5 - 2)log3
= 3log3
= log33
= log27
১,৪২০.
log5(25/625) এর মান কত?
  1. 3
  2. - 4
  3. - 2
  4. 5
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: log5(25/625) এর মান কত?

সমাধান:
log5(25/625)
= log5(1/25)
= log5(1/52)
= log5(5- 2)
= - 2 × log55   [∵ loga(Mn) = n logaM]
= - 2 × 1   [∵ logaa = 1]
= - 2

১,৪২১.
a5 ÷ a5 × a4 এর মান কত?
  1. ক) a4
  2. খ) a5
  3. গ) 1
  4. ঘ) 0
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: a5 ÷ a5 × a4 এর মান কত?

সমাধান:
a5 ÷ a5 × a4
= a5 - 5 + 4
= a4
১,৪২২.
logx324 = 4 হলে, x এর মান কত?
  1. 3√2
  2. 4√3
  3. √2
  4. 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: logx324 = 4 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
logx324 = 4
⇒ x4 = 324
⇒ x4 = 81 × 4
⇒ x4 = 34 × 22
⇒ x4 = 34 × (√2)4
⇒ x4 = (3√2)4
⇒ x = 3√2
১,৪২৩.
যদি (125)3x - 2 = 53x + 6 হয়, তবে x = কত?
  1. ক) -2
  2. খ) 2
  3. গ) 4
  4. ঘ) 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি (125)3x - 2 = 53x + 6 হয়, তবে x = কত?

সমাধান:
(125)3x - 2 = 53x + 6 
⇒ (53)3x - 2 = 53x + 6 
⇒ 59x - 6 = 53x + 6 
⇒  9x - 6 = 3x + 6
⇒ 9x - 3x = 6 + 6
⇒ 6x = 12
∴ x = 2
১,৪২৪.
5√5 এর 5 ভিত্তিক লগ কত?
  1. 2
  2. 1/2
  3. 2/3
  4. 3/2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 5√5 এর 5 ভিত্তিক লগ কত?

সমাধান:
 log55√5 
= log5(5 × 51/2)
= log55{1 + (1/2)}
= log55{(2 + 1)/2}
= log553/2
= (3/2) log5
= (3/2) × 1 [loga a=1]
= 3/2 
১,৪২৫.
logp(1/81) = - 4 হলে p এর মান কত?
  1. 2
  2. 3
  3. 6
  4. - 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: logp(1/81) = - 4 হলে p এর মান কত?

সমাধান:
logp(1/81) = - 4
⇒ p- 4 = 1/81
⇒ p-4 = (1/34)
⇒ p-4 = 3- 4
∴ p = 3
১,৪২৬.
Ine = x হলে X এর মান কত? 
  1. e
  2. 1
  3. 10e
  4. e10
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: In e = x হলে X এর মান কত? 

সমাধান:
দেওয়া আছে,
ln e = x

আমরা জানি,
লগারিদমের সূত্র অনুযায়ী, ln ⁡e = 1

যেহেতু, ln e = ln e
সেহেতু, x = 1

∴ x = 1

১,৪২৭.
  1. ক) 144
  2. খ) 25
  3. গ) 39
  4. ঘ) 150
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান: 

১,৪২৮.
3x - 1 = 81 হলে x এর মান কত? 
  1. ক) 3
  2. খ) 5
  3. গ) 4
  4. ঘ) 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 3x - 1 = 81 হলে x এর মান কত? 

সমাধান: 
3x - 1 = 81
বা, 3x - 1 = 34
বা, x - 1 = 4
বা, x = 4 + 1
∴ x = 5 
১,৪২৯.
82 + 82 + 82 + 82 + 82 + 82 + 82 + 82 = ?
  1. 216
  2. 320
  3. 410
  4. 512
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 82 + 82 + 82 + 82 + 82 + 82 + 82 + 82 = ?

সমাধান:
82 + 82 + 82 + 82 + 82 + 82 + 82 + 82
= 82 (1 + 1 + 1 + 1 + 1 + 1 + 1 + 1)
= 82 × 8
= 82 + 1
= 83
= 512
১,৪৩০.
যদি log(a - 2) = loga - log2 হলে, a এর মান কত?
  1. 2
  2. 4
  3. 5
  4. 6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি log(a - 2) = loga - log2 হলে, a এর মান কত?

সমাধান:
log(a - 2) = loga - log2 
বা, log(a - 2) = log (a/2)
বা, a - 2 = a/2
বা,  a = (a/2) + 2
বা, 2a = a + 4
∴ a = 4
১,৪৩১.
xx√x = (x√x)x হয়, তবে x এর মান কত?
  1. 3/2
  2. 4/9
  3. 9/4
  4. 2/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: xx√x = (x√x)x হয়, তবে x এর মান কত?

সমাধান:
xx√x = (x√x)x
⇒ (xx)√x = (x.x1/2)x = (x3/2)x = (xx)3/2
⇒ (xx)√x = (xx)3/2
∴ √x = 3/2
∴ x = (3/2)2 = 9/4
১,৪৩২.
4x + 41 - x = 4 হলে, x = ?
  1. 1/4
  2. 1/2
  3. 1/3
  4. 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 4x + 41 - x = 4 হলে, x = ?

সমাধান:
4x + 41 - x = 4
⇒ 4x + 4/4x = 4
⇒ a + 4/a = 4 [4x = a ধরে]
⇒ (a2 + 4)/a = 4
⇒ a2 + 4 = 4a
⇒ a2 - 4a + 4 = 0
⇒ a2 - 2. a. 2 + 22 = 0
⇒ (a - 2)2 = 0
⇒ a - 2 = 0
⇒ a = 2
⇒ 4x = 2 [a = 4x বসিয়ে]
⇒ 22x = 21
⇒ 2x = 1
∴ x = 1/2
১,৪৩৩.
  1. 0
  2. 1
  3. 2
  4. 1/2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 

সমাধান: 
১,৪৩৪.
5log3 - log9 = কত?
  1. log8
  2. log27
  3. log5
  4. log10
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 5log3 - log9 = কত?

সমাধান:
5log3 - log9 
= 5log3 - log32
= 5log3 - 2log3
= 3log3
= log33
= log27
১,৪৩৫.
log4(1/16) এর মান-
  1. - 2
  2. - 4
  3. 0
  4. 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log4(1/16) এর মান-

সমাধান:
log4(1/16)
= log4(1/42)
= log4(4- 2)
= - 2log44
= - 2 × 1
= - 2
১,৪৩৬.
  1. 9
  2. 18
  3. 27
  4. 15
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:

সমাধান:

১,৪৩৭.
  1. 1/n2
  2. n2
  3. n
  4. √n
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
১,৪৩৮.
x√0.25 = 5 হলে, x এর মান কত হবে? 
  1. ক) 12
  2. খ) 11
  3. গ) 10 
  4. ঘ) 9
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: x√0.25 = 5 হলে, x এর মান কত হবে? 

সমাধান: 
x√0.25 = 5 
বা, x√(0.5)2 = 5 
বা, x × 0.5 = 5
বা, x × (5/10) = 5
বা, x = 5 × (10/5)
বা, x = 10 
১,৪৩৯.
5x × 5- 3  = 55 হলে, x এর মান কত?
  1. 2
  2. 5
  3. 4
  4. 8
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 5x × 5- 3  = 55 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
⇒ 5x × 5- 3 = 55
⇒ 5x - 3 = 55
⇒ x - 3 = 5
⇒ x = 5 + 3
∴ x = 8
১,৪৪০.
  1. 3
  2. 4
  3. 5
  4. 6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
১,৪৪১.
log100.001 = ?
  1. - 3
  2. - 2
  3. - 1
  4. 0
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log100.001 = ?

সমাধান:
log100.001
= log101/1000
= log101/103
= log1010-3
= - 3log1010
= - 3 .1
= - 3 
১,৪৪২.
2x + 21-x = 3 হলে, x = কত?
  1. (1, 2)
  2. (0, 2)
  3. (1, 3)
  4. (0, 1)
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 2x + 21 - x = 3 হলে, x = কত?

সমাধান:
2x + 21 - x = 3
⇒ 2x + 2/2x = 3
⇒ a + 2/a = 3   [2x = a ধরি]
⇒ a2 + 2 = 3a
⇒ a2 - 3a + 2 = 0
⇒ a2 - 2a - a + 2 = 0
⇒ a(a - 2) - 1(a - 2) = 0
⇒ (a - 2)(a - 1) = 0
∴ a = 2    অথবা   a = 1
⇒ 2x = 21       ⇒ 2x = 20
∴ x = 1                x = 0
১,৪৪৩.
যদি 7(x - y) = 343 এবং 7(x + y) = 16807 হয়, তাহলে x এর মান কত?
  1. 4
  2. 3
  3. 2
  4. 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি 7(x - y) = 343 এবং 7(x + y) = 16807 হয়, তাহলে x এর মান কত?

সমাধান:
7(x - y) = 343 = 73 
⇒ x - y = 3 ........................(1) 

7(x + y) = 16807 = 75 
⇒ x + y = 5 .......................(2) 

(1) +  (2) হতে পাই,
2x = 3 + 5 = 8 
⇒ x = 8/2 = 4 
১,৪৪৪.
{a(p + q)/a2r } × {a(q + r)/a2p} × {a(r + p)/a2q} এর মান কত ?
  1. ক) 0
  2. খ) 1
  3. গ) a
  4. ঘ) - a
ব্যাখ্যা
{a(p + q)/a2r } × {a(q + r)/a2p} × {a(r + p)/a2q
= ap + q - 2r × aq + r - 2p × ar + p - 2q
= ap + q - 2r +  q + r - 2p + r + p - 2q
= a2p + 2q + 2r - 2p - 2q - 2r 
= a0
= 1
১,৪৪৫.
4x + 41 - x = 4 হলে x = কত?
  1. 1/2
  2. 1/4
  3. 1
  4. 2
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 4x + 41 - x = 4 হলে x = কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
4x + 41 - x = 4
⇒ 4x + (41/4x) = 4
⇒ 4x + 4/4x = 4

ধরি, y = 4x
⇒ y + 4/y = 4
⇒ (y2 + 4)/y = 4
⇒ y2 + 4 = 4y
⇒ y2 - 4y + 4 = 0
⇒ (y - 2)2 = 0
⇒ y - 2 = 0
⇒ y = 2
⇒ 4x = 2
⇒ (22)x = 2 [y = 4x বসিয়ে]
⇒ 22x = 21
⇒ 2x = 1
∴ x = 1/2

১,৪৪৬.
(1/5) logx (2187√3) = 1 হলে x এর মান কত?
  1. 3
  2. √3
  3. 1/√3
  4. 3√3
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: (1/5) logx (2187√3) = 1 হলে x এর মান কত?

সমাধান: 
(1/5) logx (2187√3) = 1
⇒ logx (2187√3)1/5 = 1
⇒ x = (2187√3)1/5
⇒ x = (243 × 9 × √3)1/5
⇒ x = (35 × 32 × √3)1/5
⇒ x = (35 × √34 × √3)1/5
⇒ x = (35 × √35)1/5
⇒ x = {(3√3)5}1/5
∴ x = 3√3

১,৪৪৭.
সরল করুন: log5(√5) (√5) - log2√5400 + log66√6
  1. ক) log5
  2. খ) log3/2
  3. গ) - log3/2
  4. ঘ) -3/2
ব্যাখ্যা

log5(√5) (√5) - log2√5400 + log66√6
log5(51/2+1/2) - log2√5(2√5)4 + log663/2
log55 – 4log2√5(2√5) + 3/2log66
1 – 4 + 3/2
-3/2

১,৪৪৮.
4 × 3n - 9 × 3n - 2 = ?
  1. 9
  2. 3n + 1
  3. 3n
  4. 3n - 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 4 × 3n - 9 × 3n - 2 = ?

সমাধান:
4 × 3n - 4 × 3n - 2
= 4 × 3n - 32 × 3n - 2
= 4 × 3n - 32 + n - 2
= 4 × 3n - 3n
= 3n(4 - 1)
= 3× 3 
= 3n + 1
১,৪৪৯.
যদি, [logk (1+x)] / logk x = 2 হয় তাহলে x এর মান কত?
  1. ক) (1 + √5) / 2
  2. খ) (1 + √3) / 2
  3. গ) (1 + √4) / 2
  4. ঘ) (1 + √7) / 2
ব্যাখ্যা

[logk (1+x)] / logk x = 2
⇒ logk (1+x) = 2logk x
⇒ logk (1+x) = logk x2
⇒ (1 + x) = x2
⇒ x2 - x - 1 = 0
⇒ x2 - (2. x . 1/2) + (1/2)2 = 1 + 1/4 [দুইপাশে 1/4 যোগ করে]
⇒ (x - 1/2)2 = 5/4
⇒ x - 1/2 = √5/2
∴ x = (1 + √5)/2

১,৪৫০.
log2 (1/32) এর মান কত?
  1. ক) - 5
  2. খ) - 1/5
  3. গ) - 1
  4. ঘ) 1/32
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log2 (1/32) এর মান কত?

সমাধান:
 log2 (1/32)
= log2(1/25)
= log2(2- 5)
= - 5 log22
= - 5 × 1
= - 5
১,৪৫১.
4x + 1 = 64 হলে x এর মান কত?
  1. ক) 4
  2. খ) 3
  3. গ) 2
  4. ঘ) 3/2
ব্যাখ্যা
4x + 1 = 64
or, 22x + 1 = 26
or, 22x + 2 = 26
or, 2x + 2 = 6
or, 2x = 4
or, x = 2
১,৪৫২.
8(3/4) ÷ 8(1/2) এর মান কত?
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: 8(3/4) ÷ 8(1/2) এর মান কত?

    সমাধান:
    8(3/4) ÷ 8(1/2)
    = 8(3/4) - (1/2)
    = 8(3 - 2)/4
    = 81/4
    ১,৪৫৩.
    (a/b)x - 4 = (b/a)x - 6 হলে x =?
    1. - 5
    2. 2
    3. - 3
    4. 5
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: (a/b)x - 4 = (b/a)x - 6 হলে x =?

    সমাধান:
    দেওয়া আছে,
    ⇒ (a/b)x - 4 = (b/a)x - 6
    ⇒ (a/b)x - 4 = (a/b)- (x - 6)
    ⇒ x - 4 = - x + 6
    ⇒ x + x = 6 + 4
    ⇒ 2x = 10
    ⇒ x = 10/2
    ∴ x = 5
    ১,৪৫৪.
    ax = n হলে নিচের কোন সম্পর্কটি সঠিক?
    1. ক) x = an
    2. খ) x = Inx
    3. গ) a = xn
    4. ঘ) x = logan
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: ax = n হলে নিচের কোন সম্পর্কটি সঠিক?

    সমাধান:
    ax = n হলে x = logan
    ১,৪৫৫.
    2x + 2x + 2x + 2x = 25 হলে, x  এর মান কত?
    1. 0
    2. 1
    3. 3
    4. 4
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: 2x + 2x + 2x + 2x = 25 হলে, x  এর মান কত?

    সমাধান:
    দেওয়া আছে,
    2x + 2x + 2x + 2x = 25
    ⇒ 4. 2x = 25
    ⇒ 22. 2x = 25
    ⇒ 22 + x = 25
    ⇒ 2 + x = 5
    ∴ x = 3
    ১,৪৫৬.
    9x + 2 = 81 হলে x এর মান কত?
    1. ক) 0
    2. খ) 1
    3. গ) 2
    4. ঘ) 3
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: 9x + 2 = 81 হলে x এর মান কত?

    সমাধান:
    9x + 2 = 81 
    বা, (32)x + 2 = 3
    বা, 32x + 4 = 3
    বা, 2x + 4 = 4 
    বা, 2x = 4 - 4
    বা, 2x = 0 
    বা, x = 0/2 
    ∴ x = 0 
    ১,৪৫৭.
    1. 21
    2. 15
    3. - 5
    4. 7
    ব্যাখ্যা

    প্রশ্ন:

    সমাধান:


    ১,৪৫৮.
    (6a - 1) × (36a + 2) = 216 হলে, a এর মান কত?
    1. 0
    2. 1
    3. 2
    4. 4
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: (6a - 1) × (36a + 2) = 216 হলে, a এর মান কত?

    সমাধান:
    (6x - 1) × (36x + 2) = 216
    ⇒ (6x - 1) × (62x + 4) = 216
    ⇒ 6a - 1 + 2a + 4 = 63
    ⇒ 63a + 3 = 63
    ⇒ 3a + 3 = 3
    ⇒ 3a = 3 - 3
    ⇒ 3a = 0
    ⇒ a = 0
    ১,৪৫৯.
    = কত?
    1. ক) 12
    2. খ) 36
    3. গ) 48
    4. ঘ) 144
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন:  = কত?

    সমাধান:
    = (31/3 × 41/3)6
    = (3 × 4)6/3
    = (12)2
    = 144
    ১,৪৬০.
    logba3 × logcb4 × logac5 এর মান নির্ণয় করুন।
    1. 60
    2. 48
    3. 36
    4. 24
    ব্যাখ্যা

    প্রশ্ন: logba3 × logcb4 × logac5 এর মান নির্ণয় করুন।

    সমাধান: 
    logba3 × logcb4 × logac5
    = 3logba × 4logcb × 5logac
    = (3 × 4 × 5) × (logba × logcb × logac)
    = 60 × 1
    = 60

    ১,৪৬১.
    x এর মান কত হলে 24x - 12 = 16 হবে?
    1. ক) 4
    2. খ) 2
    3. গ) 6
    4. ঘ) 8
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: x এর মান কত হলে 24x - 12 = 16 হবে?

    সমাধান:
    24x - 12 = 16
    বা, 24x - 12 = 2
    বা, 4x - 12 = 4 
    বা, 4x = 4 + 12 
    বা, 4x = 16 
    বা, x = 16/4 
    ∴ x = 4 
    ১,৪৬২.
    3x - 4 = 9ax - 6 এবং a > 0, a ≠ 3 হলে, x এর মান কত?
    1. 3
    2. 4
    3. 6
    4. 8
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: 3x - 4 = 9ax - 6 এবং a > 0, a ≠ 3 হলে, x এর মান কত?

    সমাধান:
    3x - 4 = 9ax - 6
    ⇒ 3x - 4 = 32 ⋅ ax - 6
    ⇒ 3x - 4/32 = ax - 6
    ⇒ 3x - 4 - 2 = ax - 6
    ⇒ 3x - 6 = ax - 6
    ⇒ 3x - 6/ax - 6 = 1
    ⇒ (3/a)x - 6 = (3/a)0 [∵ (3/a)0 = 1]
    ⇒ x - 6 = 0
    ∴ x = 6
    ১,৪৬৩.
    1. 1 + b
    2. a + b
    3. 0
    4. 1
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন:

    সমাধান:
    ১,৪৬৪.
    81 এর 3 ভিত্তিক লগারিদম কত? 
    1. 4
    2. 3
    3. 9
    4. 2
    ব্যাখ্যা

    প্রশ্ন: 81 এর 3 ভিত্তিক লগারিদম কত?

    সমাধান: 
    log381
    = log334
    = 4log33  [∵ logamr = rlogam]
    = 4 × 1  [∵ logaa = 1]
    = 4

    ১,৪৬৫.
    3m + 5 = 3m + 3 + (8/3) হলে, m =?
    1. 4
    2. 1/4
    3. - 4
    4. 2
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: 3m + 5 = 3m + 3 + (8/3) হলে, m =? 

    সমাধান: 
    3 m + 5 = 3 m + 3 + (8/3)
    ⇒ 3m × 35 - 3m × 33 = (8/3)
    ⇒ 3m (243 - 27) = 8/3
    ⇒ 3m × 216 = 8/3
    ⇒ 3m = 8/(3 × 216)
    ⇒ 3m = 1/81
    ⇒ 3m = 3-4
    ∴ m = - 4  
    ১,৪৬৬.
    log5121 = ?
    1. 1
    2. 0
    3. 512
    ব্যাখ্যা
    log5121
    = log5125120 [ 1 = 5120 ]
    = 0 log512512
    = 0
    ১,৪৬৭.
    (3 + 2√5)2 = 29 + K√5 হলে, k এর মান কত?
    1. 9
    2. 8
    3. 12
    4. 10
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: (3 + 2√5)2 = 29 + K√5 হলে, k এর মান কত?

    সমাধান:
    (3 + 2√5)2 = 29 + K√5
    ⇒ 9 + 20 + 12√5 = 29 + K√5
    ⇒ 29 + 12√5 = 29 + K√5
    ⇒ K√5 = 12√5
    ∴ K = 12
    ১,৪৬৮.
    loga324 = 4 হলে a এর মান কত?
    1. 2√2
    2. 3√3
    3. 3√2
    4. 2√3
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: loga324 = 4 হলে a এর মান কত?

    সমাধান:
    loga324 = 4
    ⇒ a4 = 324
    ⇒ a4 = 4 × 81
    ⇒ a4 =22 × 34
    ⇒ a4 = ((√2)2)2 × 34
    ⇒ a4 = (√2)4 × 34
    ⇒ a4 = (3√2)4
    ∴ a = 3√2
    ১,৪৬৯.
    logx 324 = 4 হলে, x এর মান কত?
    1. ক) 3√2
    2. খ) 2√3
    3. গ) 3√3
    4. ঘ) 2√2
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: logx 324 = 4 হলে, x এর মান কত?

    সমাধান: 
    logx 324 = 4
    বা, x4 = 324
    বা, x4 = 34. 22
    বা, x4 = (3√2)
    ∴ x = 3√2  
    ১,৪৭০.
    logx(0.0001) = - 4 হলে x এর মান কত?
    1. - 5
    2. 10
    3. - 15
    4. 8
    ব্যাখ্যা

    প্রশ্ন: logx(0.0001) = - 4 হলে x এর মান কত?

    সমাধান:
    logx(0.0001) = - 4
    ⇒ x- 4 = 0.0001    [logab = c হলে, ac = b]
    ⇒ x- 4 = 1/10000
    ⇒ x- 4 = 1/104
    ⇒ x- 4 = 10- 4
    ⇒ x = 10

    ১,৪৭১.
    X = (2a-1 + 3b-1)-1 × (1/ab) হলে, X এর মান নিচের কোনটি?
    1. ক) 3a + 2b
    2. খ) 1/(2a + 3b)
    3. গ) 2a + 3b
    4. ঘ) 1/(3a + 2b)
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: X = (2a-1 + 3b-1)-1 × (1/ab) হলে, X এর মান নিচের কোনটি?

    সমাধান: 
    X = (2a-1 + 3b-1)-1 × (1/ab)
    = {(2/a) + (3/b)}-1 × (1/ab)
    = {(2b + 3a)/ab}-1 × (1/ab)
    = {1/(3a + 2b)/ab} × (1/ab)
    = {ab/(3a + 2b)} × (1/ab)
    = 1/(3a + 2b)
    ১,৪৭২.
    যদি 7a = 1/2, তাহলে 7 - 2a =?
    1. 2
    2. 3
    3. 4
    4. 8
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: যদি 7a = 1/2, তাহলে 7 - 2a =?

    সমাধান:  
    7a = 1/2
    ⇒ (7a)-2 = (1/2)-2
    ⇒ 7 - 2a = 22
    ∴ 7 - 2a = 4
    ১,৪৭৩.
    1. √3
    2. 3√3
    3. 3
    4. 9√3
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন:

    সমাধান:
    ১,৪৭৪.
    1. ক) 4
    2. খ) 8
    3. গ) 12
    4. ঘ) 16
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন:

    সমধান:  
    ১,৪৭৫.
    log√5625 = কত?
    1. 6
    2. 8
    3. 12
    4. 4
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: log√5625 = কত?

    সমাধান:
    দেওয়া আছে,
    = log√5625
    = log√5(√5)8
    = 8log√5(√5)
    = 8
    ১,৪৭৬.
    loga20 = 2 হলে, a = কত?
    1. 10
    2. 2√5
    3. 5
    4. 4√5
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: loga20 = 2 হলে, a = কত?

    সমাধান:
    loga20 = 2
    ⇒ a2 = 20
    ⇒ a = √20
    = √(4 × 5)
    = 2√5
    ১,৪৭৭.
    যদি (9)2x + 3 = 33x + 6 হয় তবে (27)x = কত?
    1. 0
    2. 1
    3. 27
    4. 3
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: যদি (9)2x + 3 = 33x + 6 হয় তবে (27)x = কত?

    সমাধান:
    (9)2x + 3 = 33x + 6
    বা, (32)2x + 3 = 33x + 6
    বা, 34x + 6 = 33x + 6
    বা, 4x + 6 = 3x + 6
    বা, 4x - 3x = 6 - 6
    ∴ x = 0

    (27)x = (27)0 = 1
    ১,৪৭৮.
    4(x + 1) - 1 = 31 হলে x এর মান কত?
    1. 3/2
    2. 2/3
    3. 1/2
    4. 3/5
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: 4(x + 1) - 1 = 31 হলে x এর মান কত?

    সমাধান:
    4(x + 1) - 1 = 31
    ⇒ 4(x + 1) = 32
    ⇒ (22)(x + 1) = 25
    ⇒ 2x + 2 = 5
    ⇒ 2x = 3
    ∴ x = 3/2
    ১,৪৭৯.
    64 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম কত?
    1. ক) 3
    2. খ) 6
    3. গ) 4
    4. ঘ) 5
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: 64 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম কত?

    সমাধান:
    ধরি, 
    log264 = x 
    বা, 2x = 64 
    বা, 2x = 2
    ∴ x = 6 
    ১,৪৮০.
    (25)2x + 3 = 53x + 6 হয়, তবে x এর মান কত?
    1. ক) 0
    2. খ) 1
    3. গ) 2
    4. ঘ) 4
    ব্যাখ্যা
    (25)2x + 3 = 53x + 6
    ⇒ 52 × (2x + 3) =  53x + 6
    ⇒ 54x + 6 =  53x + 6
    ⇒ 4x + 6 =  3x + 6
    ⇒ x = 0
    ১,৪৮১.
    logx(1/125) = - 3 হলে x এর মান কত?
    1. 25
    2. 5
    3. 0
    4. 1
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: logx(1/125) = - 3 হলে x এর মান কত?

    সমাধান: 
    logx(1/125) = - 3
    বা, x - 3 = 1/125
    বা, 1/x3 = 1/53
    বা, x3 = 53
    ∴ x = 5
    ১,৪৮২.
    (- 3)3 × (- 1/2)2 = কত?
    1. ক) - 27/4
    2. খ) - 27/2
    3. গ) 27/4
    4. ঘ) 27/2
    ব্যাখ্যা
    (- 3)3 × (- 1/2)2
    = - 27 × 1/4
    = - 27/4
    ১,৪৮৩.
     এর সমাধান-
    1. 3
    2. 6
    3. 1
    4. 5
    ব্যাখ্যা

    প্রশ্ন: এর সমাধান-

    সমাধান:

    ১,৪৮৪.
    a এর মান কত হলে, 96 ⋅ 43a - 4 = 24 হবে?
    1. 2
    2. 1
    3. 1/2
    4. 1/3
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: a এর মান কত হলে, 96 ⋅ 43a - 4 = 24 হবে?

    সমাধান:
    96 ⋅ 43a - 4 = 24
    ⇒ 96 ⋅ 43a - 4 = 24
    ⇒ 43a - 4 = 24/96
    ⇒ 43a - 4 = 1/4
    ⇒ 43a - 4 = 4-1
    ⇒ 3a - 4 = - 1
    ⇒ 3a = - 1 + 4
    ⇒ 3a = 3
    ∴ a = 1
    ১,৪৮৫.
    81 এর 3 ভিত্তিক লগারিদম কত?
    1. ক) 2
    2. খ) 3
    3. গ) 4
    4. ঘ) 5
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: 81 এর 3 ভিত্তিক লগারিদম কত?

    সমাধান:
    81 এর 3 ভিত্তিক লগারিদম = log381
    = log334
    = 4log33
    = 4 . 1 
    = 4
    ১,৪৮৬.
    xx√x = (x√x)x হলে, x এর মান কত?
    1. 3/2
    2. 9/4
    3. 4/9
    4. 2/3
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: xx√x = (x√x)x হলে, x এর মান কত?

    সমাধান:
    xx√x = (x√x)x
    ⇒ xx√x = (x1 ⋅ x1/2)x
    ⇒ xx√x = {x1 + (1/2)}x
    ⇒ xx√x = {x3/2}x
    ⇒ (xx)√x = (xx)3/2
    ⇒ √x = 3/2
    ⇒ (√x)2 = (3/2)2
    ∴ x = 9/4
    ১,৪৮৭.
    3m + n = 81, 81m - n = 3 হলে, m2 - n2 এর মান কত?
    1. 4
    2. 1/4
    3. 2
    4. 1
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন:  3m + n = 81, 81m - n = 3 হলে, m2 - n2 এর মান কত? 

    Solution: 
    3m + n = 81
    ⇒ 3m + n = 34
    ⇒ m + n = 4

    81m - n = 3
    ⇒ 34(m - n) = 3
    ⇒ 4(m - n) = 1
    ⇒ m - n = 1/4 

    m2 - n2 = (m + n) (m - n) = 4 × (1/4)
    = 1
    ১,৪৮৮.
    log232 - log216 = ?
    1. 0
    2. 1
    3. 2
    4. 3
    ব্যাখ্যা

    log232 - log216
    = log225 - log224
    = 5 log22 - 4 log22
    = 5 - 4
    = 1

    ১,৪৮৯.
    6√6 এর 6 ভিত্তিক লগারিদম কত? 
    1. ক) 2
    2. খ) - 3/2
    3. গ) 2/3
    4. ঘ) 3/2
    ব্যাখ্যা
    6√6 এর 6 ভিত্তিক লগারিদম
    =log6 6√6
    = log66 + log6√6
    = 1+ log661/2
    = 1 + (1/2) log66
     = 1 + 1/2 
    = (2 + 1)/2
    = 3/2
    ১,৪৯০.
    (3- 1 ÷ 9- 1)- 1 এর মান কত?
    1. ক) 2/3
    2. খ) 1/3
    3. গ) 1/9
    4. ঘ) 1/27
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: (3- 1 ÷ 9- 1)- 1 এর মান কত?

    সমাধান: 
    (3- 1 ÷ 9- 1)- 1
    = {(1/3) ÷ (1/9)}- 1
    = {(1/3) × 9}- 1
    = (3)- 1
    = 1/3
    ১,৪৯১.
    (a2/3)/13 = 3/(a1/3) হলে a = কত?
    1. ক) 1
    2. খ) 0
    3. গ) 3.2
    4. ঘ) 39
    ব্যাখ্যা
    (a2/3)/13 = 3/(a1/3
    বা, a2/3.a1/3 = 3 × 13
    বা,a(2/3) + (1/3) = 39
    বা, a(2 + 1)/3 = 39
      a = 39
    ১,৪৯২.
    3log102 + log105 + log103 এর সমাধান কত?
    1. log1040
    2. log1055
    3. log1080
    4. log10120
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: 3 log102 + log105 + log103 এর সমাধান কত?

    সমাধান:
    3 log102 + log105 + log103
    = log1023 + log105 + log103
    = log108 + log105 + log103
    = log10(8 × 5 × 3)
    = log10120
    ১,৪৯৩.
    কোনটি log106 এর সমান ?
    1. ক) log102 + log53
    2. খ) log102 + log103 + log101
    3. গ) log52 + log53
    4. ঘ) কোনটিই নয়
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: কোনটি log106 এর সমান ?

    সমাধান:
     আমরা জানি,  log(a × b ) = loga + logb
    log106
    = log10(2 × 3)
    = log102 + log103 + 0
    = log102 + log103 + log101
    ১,৪৯৪.
    1. 0
    2. 1
    3. 1/4
    4. 2
    ব্যাখ্যা

    প্রশ্ন:


    সমাধান: 

    ১,৪৯৫.
    64(- 2/3) × (1/4)- 2 = কত?
    1. 2
    2. 4
    3. 1
    4. 6
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: 64(- 2/3) × (1/4)- 2 = কত?

    সমাধান:
    64(- 2/3) × (1/4)- 2
    = (43)(-2/3) × (1/4)- 2
    = 4- 2 × (1/4)- 2
    = (1/4)2 × (1/4)- 2
    = (1/4)2 - 2
    = (1/4)0
    = 1
    ১,৪৯৬.
    4x + 4x + 4x + 4x = ?
    1. 2(x+1)
    2. 2(2x+6)
    3. 2(x+3)
    4. 2(2x+2)
    ব্যাখ্যা

    4x + 4x + 4x + 4x
    = 4.4x
    = 4(x+1)
    = 22(x+1)
    = 2(2x+2)

    ১,৪৯৭.
    log3(1/81) = কত?
    1. - 4
    2. 3
    3. - 5
    4. 9
    ব্যাখ্যা

    প্রশ্ন: log3(1/81) = কত?

    সমাধান:
    log3(1/81)
    = log3(1/34)
    = log3(3-4)
    = - 4 × log3   [loga(an) = n × logaa]
    = - 4 × 1  [logaa = 1]
    = - 4

    ১,৪৯৮.
     loga√2 = 1/6 হলে, a = কত?
    1. 8
    2. 10
    3. 4
    4. 6
    ব্যাখ্যা
    loga√2 = 1/6
    ⇒ a1/6 = √2
    ⇒ a1/6 = 21/2
    ⇒ a1/6 = 2(3/3)(1/2) = 81/6
    ∴ a = 8
    ১,৪৯৯.
    (1/2)(logx + logy) = log{(x + y)/2} হলে নিচের কোনটি সঠিক?
    1. x = y
    2. 2(x - y) = 0
    3. x - y = 0
    4. সবগুলোই
    ব্যাখ্যা
    প্রশ্ন: (1/2)(logx + logy) = log{(x + y)/2} হলে নিচের কোনটি সঠিক?

    সমাধান:
    (1/2)(logx + logy) = log{(x + y)/2} 
    ⇒ (1/2)log(xy) = log(x + y)/2
    ⇒ log(xy)1/2 = log(x + y)/2
    ⇒ (xy)1/2 = (x + y)/2
    ⇒ xy = {(x + y)/2}2
    ⇒ xy = (x + y)2/4
    ⇒ 4xy = (x + y)2
    ⇒ 4xy = x2 + y2 + 2xy
    ⇒ x2 + y2 - 2xy = 0
    ⇒ (x - y)2 = 0
    ⇒ x - y = 0
    ∴ x = y
    ১,৫০০.
    (-1/216)-2/3 এর মান -
    1. -36
    2. 36
    3. 1/36
    4. -1/36
    ব্যাখ্যা
    (-1/216)-2/3
    = {(-1/6)3}-2/3
    = (-1//6)3 × (-2/3)
    = (-1/6)-2
    = 36