বিষয়সমূহ

PrepBank · বিষয়ভিত্তিক প্রশ্ন

সূচক ও লগারিদম

মোট প্রশ্ন৩,১৭২এই পাতা১০০প্রতি পাতা১০০
ঘনত্ব
উত্তর
উত্তরিতবর্তমানপুনরায় দেখুনঅসম্পূর্ণ

সূচক ও লগারিদম

PrepBank · পাতা ১১ / ৩২ · ১,০০১১,১০০ / ৩,১৭২

১,০০১.
3y + 32 - y = 10 হলে, y এর মান কত?
  1. 1, 2
  2. 0, 3
  3. 2, 3
  4. 0, 2
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 3y + 32 - y = 10 হলে, y এর মান কত?

সমাধান:
3y + 32 - y = 10
⇒ 3y + 32/3y = 10
⇒ q + (9/q) = 10 [ধরি, 3y = q]
⇒ (q2 + 9)/q = 10
⇒ q2 - 10q + 9 = 0
⇒ q2 - 9q - q +9 = 0
⇒ q(q - 9) - 1(q - 9) = 0
⇒ (q - 9)(q - 1) = 0

অর্থাৎ, q = 9 অথবা q = 1

যদি q = 9, তাহলে 3y = 9
⇒ 3y = 32
⇒ y = 2

যদি q = 1, তাহলে 3y = 1
⇒3y =  30
⇒ y = 0

অতএব, y = 0, 2

১,০০২.
(√3)(x+1) = (3√3)(2x-1) হলে x এর মান কত?
  1. ক) 3/4
  2. খ) 2/3
  3. গ) 4/5
  4. ঘ) 5/7
ব্যাখ্যা
এখানে, (√3)(x+1) = (3√3)(2x-1)
বা, 3{1/2(x+1)} = 3{(1+1/2)(2x-1)}
বা, (x+1)/2 = 3/2 × (2x-1)
বা, x+1 = 3 × (2x-1)
বা, x+1 = 6x-3
বা, 5x = 4
বা, x = 4/5
উৎসঃ সাধারণ গণিত, নবম-দশম শ্রেণি।
১,০০৩.
32 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম কত?
  1. 16
  2. 8
  3. 5
  4. 2
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 32 এর 2 ভিত্তিক লগারিদম কত?

সমাধান:
log232
= log2(25)
= 5 × log22
= 5 × 1
= 5

১,০০৪.
(√3 × √5)4 এর মান কত?
  1. 30
  2. 60
  3. 256
  4. 225
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (√3 × √5)4 এর মান কত? 

সমাধান: 
(√3 × √5)4
= {√(3 × 5)}4
= (√15)4
= (15)(1/2) × 4
= (15)4/2
= (15)2
= 225
১,০০৫.

  1. 5
  2. 8/3
  3. 14
  4. 16/3
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:

সমাধান:

১,০০৬.
log264 + log28 এর মান কত?
  1. 2
  2. 3
  3. 6
  4. 9
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log264 + log28 এর মান কত?

সমাধান:
log264 + log28
= log226 + log223
= 6log22 + 3log22
= 6 + 3
= 9
১,০০৭.
যদি log10125 + log108 = x হয়, তবে x এর মান কত?
  1. ক) 2
  2. খ) 1
  3. গ) 0
  4. ঘ) 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি log10125 + log108 = x হয়, তবে x এর মান কত?

সমাধান:
log10125 + log108 = x
⇒ log10(125 × 8) = x
⇒ log10(1000) = x
⇒ x = log10(1000)
⇒ x = log10(10)3
⇒ x = 3log1010
⇒ x = 3
১,০০৮.
x এর মান কত হলে √5(√5)x + 1 = (51/3)2x + 1 হবে?
  1. ক) 2
  2. খ) 3
  3. গ) 4
  4. ঘ) 6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: x এর মান কত হলে √5(√5)x + 1 = (51/3)2x + 1 হবে? 

সমাধান: 
√5(√5)x + 1 = (51/3)2x + 1 
⇒ 51/2 . 5(x + 1)/2 = 5(2x + 1)/3
⇒ 5(1 + x + 1)/2 = 5(2x + 1)/3
⇒ 5(x + 2)/2 = 5(2x + 1)/3
⇒ (x + 2)/2 = (2x + 1)/3
⇒ 4x + 2 = 3x + 6
⇒ x = 6 - 2
∴ x = 4
১,০০৯.
(২৪) কে কত দ্বারা গুণ করলে গুণফল একটি পূর্ণবর্গ সংখ্যা হবে?
  1. ক) ২
  2. খ) ৩
  3. গ) ৬
  4. ঘ) ৮
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (২৪) কে কত দ্বারা গুণ করলে গুণফল একটি পূর্ণবর্গ সংখ্যা হবে?

সমাধান:
(২৪)
=(২ × ৩)
= (২) × ৩
= ২ ×৩
= ২ × ২ × ৩ × ৩
এখানে,
২ ও  ৩ জোড়াবিহীন। 
সংখ্যাটিকে (২ × ৩ ) বা ৬ দ্বারা গুণ করলে গুণফল একটি পূর্ণবর্গ সংখ্যা হবে।
১,০১০.
3x+3x+3x = কত?
  1. ক) 9x
  2. খ) 3x+1
  3. গ) 33x
  4. ঘ) 3x3
ব্যাখ্যা
3x+3x+3x=3x(1+1+1)
=3x.3
=3x.31
=3x+1
১,০১১.
  1. 32
  2. 10
  3. 8
  4. 3
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:


সমাধান: 

১,০১২.
3√{3√(a-27)} = ?
  1. ক) a
  2. খ) 1
  3. গ) -a3
  4. ঘ) 1/a3
ব্যাখ্যা

3√{3√(a-27)}
= 3√{(a-27)1/3}
= 3√(a-9)
= (a-9)1/3
= a-3
= 1/a3

১,০১৩.
(a/b)(x - 5) = (b/a)(x - 7) হলে x এর মান কত?
  1. ক) 4
  2. খ) 5
  3. গ) 6
  4. ঘ) 9
ব্যাখ্যা

(a/b)(x - 5) = (b/a)(x - 7)
⇒ (a/b)(x - 5) = (a/b)(7 - x)
⇒ x - 5 = 7 - x
⇒ 2x = 12
⇒ x = 6

১,০১৪.
logx(1/49) = - 2 হলে x এর মান কত?
  1. 3
  2. 1/7
  3. 7
  4. 1/2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: logx(1/49) = - 2 হলে x এর মান কত?

সমাধান:
logx(1/49) = - 2
⇒ x- 2 = 1/49
⇒ 1/x2 = 1/49
⇒ x2 = 49
⇒ x2 = 72
∴ x = 7
১,০১৫.
(2/3)n-3 = (8/27)n-4 হলে n = ?
  1. ক) 5
  2. খ) 4
  3. গ) 9/2
  4. ঘ) 2/9
ব্যাখ্যা

(2/3)n-3 = (8/27)n-4
বা, (2/3)n-3 = {(2/3)3}n-4
বা, (2/3)n-3 = (2/3)3n - 12
বা, n - 3 = 3n - 12
বা, 2n = 9
∴ n = 9/2

১,০১৬.
{2 - 3(2 - 3)-1}-1 এর মান কত?
  1. 5
  2. - 5
  3. - (1/5)
  4. 1/5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: {2 - 3(2 - 3)-1}-1 এর মান কত?

সমাধান:
১,০১৭.
log3√2(1/18) এর মান নির্ণয় করুন।
  1. ক) 2
  2. খ) - 2
  3. গ) 4
  4. ঘ) - 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log3√2(1/18) এর মান নির্ণয় করুন।

সমাধান:
log3√2(1/18)
= log3√2(1(/3√2)2
= log3√2(3√2)-2
= - 2log3√2 (3√2)
= - 2
১,০১৮.
log√10100 =?
  1. 1
  2. 2
  3. 4
  4. 8
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:  log√10100 =?

সমাধান: 
log√10100 
= log√10(10)2
= log√10 (√10)4
= 4 log√10√10
= 4
১,০১৯.
  1. ক) 0.1
  2. খ) 0.01
  3. গ) 0.001
  4. ঘ) 0.0001
ব্যাখ্যা


সমাধান: 
x1/4 = 0.1 
x = (0.1)4
x = 0.0001
১,০২০.
loga1 এর মান কত?
  1. ক) 1
  2. খ) a
  3. গ) loga1
  4. ঘ) 0
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: loga1 এর মান কত?

সমাধান:
loga1
logaa0
= 0logaa
= 0 × 1
= 0

১,০২১.
3.27x = 9x + 4  এ x এর মান কত?
  1. - 7
  2. 7
  3. 1/7
  4. 9
ব্যাখ্যা
3.27x = 9x + 4  
3.(33)x = (32)x + 4  
3.33x = 32x + 8
33x + 1 = 32x+ 8
3x + 1 = 2x + 8 
3x - 2x  = 8 - 1
x = 7 

১,০২২.
3 × 2n - 4 × 2n - 2 = ?
  1. 2n + 1 
  2. 2n - 1
  3. 3
  4. 2n
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 3 × 2n - 4 × 2n - 2 = ?

সমাধান:
3 × 2n - 4 × 2n - 2
= 3 × 2n - 22 × 2n - 2
= 3 × 2n - 22 + n - 2
= 3 × 2n - 2n
= 2n(3 - 1)
= 2n × 2 
= 2n + 1

১,০২৩.
যদি (a/b)x - 3 = (b/a)x - 5 হয়, তবে x এর মান কত?
  1. 2
  2. 4
  3. 8
  4. 6
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: যদি (a/b)x - 3 = (b/a)x - 5 হয়, তবে x এর মান কত?

সমাধান:
(a/b)x - 3 = (b/a)x - 5
⇒ (a/b)x - 3  = (a/b)- (x - 5)
⇒ x - 3 = - x + 5
⇒ x + x = 5 + 3
⇒ 2x = 8
∴ x = 4

১,০২৪.
  1. 2/5
  2. 1/3
  3. 3/2
  4. 1/5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 

সমাধান:
১,০২৫.
125 এর 5 ভিত্তিক লগ কত ?
  1. 3
  2. 2√3
  3. 4
  4. 3√2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 125 এর 5 ভিত্তিক লগ কত ?

সমাধান:
log5125
= log553
= 3 log55
= 3 × 1 [logaa = 1 ]
= 3
১,০২৬.
x√0.09 = 3 হলে, x এর মান কত?
  1. ক) 3/10
  2. খ) 1/3
  3. গ) 10
  4. ঘ) 10/3
ব্যাখ্যা

x√0.09 = 3
⇒x = 3/√0.09
⇒x2 = 9/0.09 [বর্গ করে]
⇒x2 =100
∴x = 10

১,০২৭.
xa = y, yb = z, zc = x হলে, নিচের কোন সম্পর্কটি সঠিক?
  1. x = a/xbc
  2. x = b/xca
  3. y = a/zbc
  4. x = xabc
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: xa = y, yb = z, zc = x  হলে, নিচের কোন সম্পর্কটি সঠিক?

সমাধান: 
দেয়া আছে 
xa = y, yb = z, zc = x

এখানে,
zc = x 
⇒ (yb)c = x
⇒ ybc = x
⇒ (xa)bc = x
⇒ xabc = x
∴ x = xabc
১,০২৮.
  1. 1/3
  2. 5/6
  3. 2/5
  4. 5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
১,০২৯.
36√6 এর 6 ভিত্তিক লগ কত? 
  1. 5/2
  2. 1/2
  3. 123/2
  4. 36/√6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 36√6 এর 6 ভিত্তিক লগ কত? 

সমাধান:
36√6 এর 6 ভিত্তিক লগ
= log636√6
= log6(62.61/2)
= log665/2 
= (5/2)log66
= (5/2) × 1
= 5/2
১,০৩০.
যদি (81)4x + 5 = (27)4x + 6 হয়, তবে x এর মান কত?
  1. 2
  2. - 1/2
  3. 4
  4. - 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি (81)4x + 5 = (27)4x + 6 হয়, তবে x এর মান কত?

সমাধান:
(81)4x + 5 = (27)4x + 6
⇒ (34)(4x + 5) = (33)(4x + 6)
⇒ 3(16x + 20) = 3(12x + 18)
⇒ (16x + 20) = (12x + 18) 
⇒ 16x - 12x = 18 - 20
⇒ 4x = - 2
⇒ x = - 2/4
∴ x = - 1/2
১,০৩১.
33a - 7 = 23a - 7 হলে, 6a এর মান কত?
  1. 3/7
  2. 5/3
  3. 7/3
  4. 14
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 33a - 7 = 23a - 7 হলে, 6a এর মান কত?

সমাধান:
33a - 7 = 23a - 7
⇒ 33a - 7/23a - 7 = 1
⇒ (3/2)3a - 7 = (3/2)0
⇒ 3a - 7 = 0
⇒ 3a = 7
⇒ a = 7/3
⇒ 6a = 6 × (7/3)
⇒ 6a = 14
১,০৩২.
  1. 1
  2. 3
  3. 9
  4. 0
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 

সম্নাধান:
১,০৩৩.
যদি 32x - 3x + 2 = 3x + 1 - 27 হয়, তবে x এর মান কত?
  1. (1, - 1)
  2. (1, 2)
  3. (2, 3)
  4. (0, 2)
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: যদি 32x - 3x + 2 = 3x + 1 - 27 হয়, তবে x এর মান কত? 

সমাধান: 
দেওয়া আছে, 
32x - 3x + 2 = 3x + 1 - 27
⇒ (3x)2 - (3x × 32) = (3x × 31) - 27

ধরি, 3x = p
⇒ p2 - 9p = 3p - 27
⇒ p2 - 12p + 27 = 0
⇒ p2 - 9p - 3p + 27 = 0
⇒ p(p - 9) - 3(p - 9) = 0
⇒ (p - 9)(p - 3) = 0
হয়, 
p - 9 = 0 
⇒ p = 9 
⇒ 3x = 32   ;   [p এর মান বসিয়ে পাই]
∴ x = 2

অথবা, 
p - 3 = 0
⇒ p = 3 
⇒ 3x = 31     ; [p এর মান বসিয়ে পাই]
∴ x = 1

সুতরাং, x এর মান (1, 2) 

১,০৩৪.
  1. ক) 2x - 1
  2. খ) 2x - 2
  3. গ) 2x + 1
  4. ঘ) 2x
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:
 

সমাধান: 
১,০৩৫.
  1. 50
  2. 100
  3. 75
  4. 65
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:


সমাধান:
১,০৩৬.
  1. 8
  2. 9
  3. 12
  4. 16
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 
সমাধান:
১,০৩৭.
(100000)(x/5) = 100 হলে x এর মান কত?
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
ব্যাখ্যা

দেওয়া আছে,
(100000)(x/5) = 100
বা, (105)(x/5) = (10)2
বা, (10)x = (10)2
বা, x = 2

১,০৩৮.
কোন শর্তে a0 = 1 হয়?
  1. a = 0
  2. a ≠ 0
  3. a > 0
  4. a ≠ 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: কোন শর্তে a0 = 1 হয়?

সমাধান:
a ≠ 0 শর্তে a0 = 1 হয়।
১,০৩৯.
9x2 ও 6x2 রাশি দুটির গুণফলে চলকের ঘাত কত?
  1. ক) 54
  2. খ) 45
  3. গ) 4
  4. ঘ) 0
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 9x2 ও 6x2 রাশি দুটির গুণফলে চলকের ঘাত কত? 

সমাধান: 
9x2 ও 6x2 রাশি দুটির গুণফল = 9x2 × 6x2
= 54x4
∴9x2 ও 6x2 রাশি দুটির গুণফলে চলকের ঘাত  = 4
১,০৪০.
logxy8 = 4a এবং logyx9 = 6b হলে, ab = কত?
  1. x2
  2. 1
  3. 3/4
  4. 3
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: logxy8 = 4a এবং logyx9 = 6b হলে, ab = কত?

সমাধান:
logxy8 = 4a
⇒ 8 logxy = 4a
⇒ logxy = 4a/8
⇒ logxy = a/2 ......(1)

আবার, logyx9 = 6b
⇒ 9 logyx = 6b
⇒ logyx = 6b/9
⇒ logyx = 2b/3 .......(2)

আমরা জানি, logxy × logyx = 1
∴ (a/2) × (2b/3) = 1
⇒ 2ab/6 = 1
⇒ ab/3 = 1
⇒ ab = 3

১,০৪১.
(a-2)-1 = ?
  1. ক) a4
  2. খ) a
  3. গ) 1/a2
  4. ঘ) a2
ব্যাখ্যা

(a-2)-1 = (1/a2)-1
= 1/(1/a2)
= 1 × a2/1
= a2

১,০৪২.
4x + 1 = 32 হলে, x এর মান কত?
  1. ক) 2/3
  2. খ) 1/3
  3. গ) 3/2
  4. ঘ) 1/2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 4x + 1 = 32 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
4x + 1 = 32
বা, (22)x + 1 = 2
বা, 22x + 2 = 25 
বা, 2x + 2 = 5 
বা, 2x = 5 - 2
বা, 2x = 3
∴ x = 3/2
১,০৪৩.
logx1/256 = - 8 হলে, x এর মান কত?
  1. 0
  2. 1
  3. 2
  4. 8
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: logx1/256 = - 8 হলে, x এর মান কত? 

সমাধান: 
logx1/256 = - 8
বা, x - 8 = 1/256
বা, 1/x8 = 1/256 
বা, x8 = 256
বা, x8 = 28
∴ x = 2

১,০৪৪.
x এর মান নির্ণয় করুন: log2(x + 1) = log327
  1. ক) 1
  2. খ) 2
  3. গ) 3
  4. ঘ) 7
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:  x এর মান নির্ণয় করুন: log2(x+1) = log327

সমাধান: 
log2(x+1) = log327
⇒ log2(x + 1) = log333
⇒ log2(x + 1) = 3log33
⇒ log2(x + 1) = 3
⇒ x + 1 = 23
⇒ x + 1 =  8
⇒ x = 7
১,০৪৫.
xm/xn = x4, xm × xn = x10 হলে, m এর মান কত?
  1. ক) 3
  2. খ) 7
  3. গ) 4
  4. ঘ) 10
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: xm/xn =x4, xm × xn = x10 হলে, m এর মান কত? 

সমাধান:
xm/xn = x4
⇒ x m - n = x4
∴ m - n = 4

xm × xn = x10
x m + n = x10
∴ m + n = 10

m - n + m + n = 4 + 10
⇒ 2m = 14
⇒ m = 14/2
∴ m = 7
১,০৪৬.
সরল করুন: - a - [ - 3b - { - 2a - (- a - 4b)}]
  1. 6b - 2a
  2. 7b - 2a
  3. 2b - 7a
  4. 7b + 2a
  5. কোনটি নয়
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: সরল করুন: - a - [ - 3b - { - 2a - (- a - 4b)}]

সমাধান:
- a - [ - 3b - { - 2a - (- a - 4b)}]
= - a - [ - 3b - { - 2a + a + 4b}
= - a - [ - 3b - { - a + 4b }
= - a - [ - 3b + a - 4b] 
= - a - [ - 7b +a ]
= - a + 7b - a 
= 7b - 2a
১,০৪৭.
4log√5 + 3log2 - (1/4)log10000 =?
  1. ক) log2 
  2. খ) 0 
  3. গ) 20 
  4. ঘ) log20 
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 4log√5 + 3log2 - (1/4)log10000 =?

সমাধান:  
4log√5 + 3log2 - (1/4)log10000
= log(√5)4 + 3log2 - (1/4)log104
= log52 + 3log2 - (4/4) log10
= 2log5 + 3log2 - log10
= 2log5 + 3log2 - log (2 × 5)
= 2log5 + 3log2 - log2 - log5
= log5 + 2log2
= log5 + log22
= log (5 × 4)
= log20 
১,০৪৮.
মান নির্ণয় কর:
  1. 144
  2. 108
  3. 72
  4. 36
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: মান নির্ণয় কর:

সমাধান:
১,০৪৯.
124.5 × 12p = 128.5 হলে, p = কত?
  1. 3
  2. 3.5
  3. 4
  4. 4.5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 124.5 × 12p = 128.5 হলে, p = কত?

সমাধান:
124.5 × 12p = 128.5 
⇒ 124.5 + p = 128.5
⇒ 4.5 + p = 8.5
⇒ p = 8.5 - 4.5
∴ p = 4
১,০৫০.
23x = 82 হলে, x এর মান নির্ণয় করুন।
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 23x = 82 হলে, x এর মান নির্ণয় করুন।

সমাধান:
23x = 82
⇒ 23x = (23)2
⇒23x = 26
∴ 3x = 6
⇒ x = 6/3
∴ x = 2
১,০৫১.
(97)0x = কত?
  1. ক) 0
  2. খ) x
  3. গ) 97x
  4. ঘ) 1
ব্যাখ্যা
(97)0x
= 1 × x
= x
১,০৫২.
(210)2/5 = ?
  1. 16
  2. 12
  3. 8
  4. 4
ব্যাখ্যা

(210)2/5 = 210 × 2/5
= 24
= 16

১,০৫৩.
যদি 4x + 3 = 1024 হয়, তবে 32x + 1 = কত?
  1. 729
  2. 321
  3. 93
  4. 243
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি 4x + 3 = 1024 হয়, তবে 32x + 1 = কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
4x + 3 = 1024
⇒ 4x + 3 = 45
⇒ x + 3 = 5
⇒ x = 5 - 3
∴ x = 2

∴ 32x + 1 = 3(2 × 2) + 1
= 34 + 1
= 35
= 243
১,০৫৪.
(27/1331)2/3 × (121/9)1/2 =?
  1. 11/3
  2. 9/121
  3. 3/121
  4. 3/11
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (27/1331)2/3 × (121/9)1/2 =?

সমাধান:
(27/1331)2/3 × (121/9)1/2
= (33/113)2/3 × (112/32)1/2
= (3/11)2 × (11/3)
= (9/121) × (11/3)
= 3/11
১,০৫৫.
 loga3 × log3a2 =?
  1. 0
  2. 1
  3. 2
  4. a
ব্যাখ্যা
Question: loga3 × log3a2 =?

Solution:
loga3 × log3a2
= loga3 × 2 log3a
= 2 × loga3 × log3a
= 2 × loga3 × (1/loga3)  [logab = 1/logba]
= 2
১,০৫৬.
log(9/14) − log(15/16) + log(35/24) = কত?
  1. 0
  2. 1
  3. 2/3
  4. 1/4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log(9/14) − log(15/16) + log(35/24) = কত?

সমাধান:
log(9/14) − log(15/16) + log(35/24) 
= log{(9/14) ÷ (15/16) × (35/24)}
= log{(9/14) × (16/15) × (35/24)}
= log 1
= 0
১,০৫৭.
যদি log4128 = x হয়, তাহলে x এর মান কত?
  1. 7/2
  2. 7
  3. 2/3
  4. 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: যদি log4128 = x হয়, তাহলে x এর মান কত?
সমাধান:
দেওয়া আছে,
log4128 = x
⇒ 4x = 128
⇒ (22)x = 27
⇒ 22x = 27
⇒ 2x = 7
∴ x = 7/2
১,০৫৮.
{1/log(p/q)x} + {1/log(q/r)x} + {1/log(r/p)x} এর মান কত?
  1. 0
  2. 1
  3. x
  4. pqr/x
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: {1/log(p/q)x} + {1/log(q/r)x} + {1/log(r/p)x} এর মান কত?

সমাধান:
{1/log(p/q)x} + {1/log(q/r)x} + {1/log(r/p)x
= logx(p/q) + logx(q/r) + logx(r/p)
= logx{(p/q) × (q/r) × (r/p)}
= logx1
= 0
১,০৫৯.
5y + 5y + 5y + 5y + 5y এর মান কত?
  1. 5y + 5
  2. 5y + 1
  3. 25y
  4. 125
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 5y + 5y + 5y + 5y + 5y এর মান কত?

সমাধান:
5y + 5y + 5y + 5y + 5y
= 5y(1 + 1 + 1 + 1 + 1)
= 5y × 51
= 5y + 1

১,০৬০.
9x × 220 = (3 × 2)20 হলে, x এর মান কত?
  1. 5
  2. 10
  3. 15
  4. 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 9x × 220 = (3 × 2)20 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
9x × 220 = (3 × 2)20
⇒ (32)x × 220 = 320 × 220
⇒ 32x × 220 = 320 × 220
⇒ 32x = 320
⇒ 2x = 20
⇒ x = 20/2
∴ x = 10
১,০৬১.
log4(1/64) এর মান কত?
  1. 3
  2. - 3
  3. 4
  4. - 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log4(1/64) এর মান কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
log4(1/64) 
= log4(1/43)
= log4(4-3)
= - 3 log44  
= - 3 × 1  [ logaa =1 ]
= - 3
১,০৬২.
log√232 = কত?
  1. 6
  2. 8
  3. 10
  4. 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log√232 = কত?

সমাধান:
log√232
= log√225
= log√2{(√2)2}5
= log√2(√2)10
= 10log√2(√2)
= 10 × 1
= 10
১,০৬৩.
a2 + b2 = c2 হলে, (1/logc + ab) + (1/logc - ab) = কত?
  1. 1
  2. 2
  3. abc
  4. 1/abc
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: a2 + b2 = c2 হলে, (1/logc + ab) + (1/logc - ab) = কত?

সমাধান:
a2 + b2 = c2
⇒ b2 = c2 - a2

এখন,
(1/logc + ab) + (1/logc - ab)
= logb(c + a) + logbc - a
= logb(c2 - a2)
= logbb2
= 2logbb
= 2 × 1
= 2
১,০৬৪.
(2 - 1 + 5 - 1) - 1 এর মান কত?
  1. ক) 7
  2. খ) 10/7
  3. গ) 3
  4. ঘ) 7/10
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:  (2 -1 + 5 -1) -1 এর মান কত?

সমাধান: 
{(1/2 )+ (1/5)} -1
={(5 + 2)/10} - 1
=(7/10) - 1
= 1/(7/10)
= 1 × (10/7)
= 10/7
১,০৬৫.
3- 3 এর মান কত?
  1. 1/9
  2. 1/3
  3. 1/27
  4. √2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 3- 3 এর মান কত?

সমাধান:
3- 3
= 1/33
= 1/27
১,০৬৬.
125 (√5)2x = 1 হলে x এর মান কত?
  1. ক) 3
  2. খ) -3
  3. গ) 7
  4. ঘ) 9
ব্যাখ্যা

125(√5)2x = 1
(√5)2x = 1/125
(√5)2x = 1/(√5)6
(√5)2x = (√5)-6
2x = − 6
x = -  3

১,০৬৭.
9x + 9x + 9x এর মান নিচের কোনটি?
  1. ক) 1/93x
  2. খ) 93x
  3. গ) 32x
  4. ঘ) 32x + 1
ব্যাখ্যা
9x + 9x + 9x 
9x(1 + 1 + 1)
9x .3 
(32)x .3 
32x .3
32x + 1
১,০৬৮.
81(√3)4x = 1 হলে, x এর মান কত?
  1. - 2
  2. 1
  3. 3
  4. - 5
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 81(√3)4x = 1 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
81(√3)4x = 1
⇒34 × (31/2)4x = 1
⇒ 34 × 32x = 1
⇒ 34 + 2x = 1
⇒ 34 + 2x = 30
⇒ 4 + 2x = 0
⇒ 2x = - 4
⇒ x = - 2

১,০৬৯.
x = 1 হলে, 2logx - log(2x - 1) =?
  1. ক) - 1
  2. খ) 0
  3. গ) 2
  4. ঘ) 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: x = 1 হলে, 2logx - log(2x - 1) =?

সমাধান:
2logx - log (2x - 1)
= 2 log1 - log (2 - 1)
= 2 × 0 - log1
= 0 - 0
= 0
১,০৭০.
log66√6 × logaa4 এর মান কত?
  1. ক) 1
  2. খ) 4
  3. গ) 3
  4. ঘ) 6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log66√6 × logaa4 এর মান কত?

সমাধান:
 log66√6 × logaa4 
=log6(61.61/2) × 4logaa
=log66 (1 + 1/2) × 4
=log663/2 × 4
=(3/2)log66 × 4
=(3/2) × 4
=6 
১,০৭১.
মান নির্ণয় করুন:
log3√2(1/18) = ?
  1. - 2
  2. 3
  3. 2
  4. 1
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: মান নির্ণয় করুন:
log3√2(1/18) = ?

সমাধান:
log3√2(1/18)
= log3√2{1/(3√2)2}
= log3√2 (3√2)−2
= (−2)log3√23√2
= −2

১,০৭২.
784 এর লগ 4 হলে, log এর ভিত্তি কত?
  1. 1/√3
  2. 2√7
  3. 3√5
  4. 5
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 784 এর লগ 4 হলে, log এর ভিত্তি কত?

সমাধান:
ধরি,
loga784 = 4
⇒ a4 = 784
⇒ a4 = 16 · 49
⇒ a4 = 24 · (√7)4
⇒ a4 = (2√7)4
∴ a = 2√7

∴784 এর লগ 4 হলে, লগের ভিত্তি = 2√7
১,০৭৩.
P=xa,Q=xb হলে Pbc×Q-ca এর মান কত?
  1. ক) 0
  2. খ) 1
  3. গ) x
  4. ঘ) -1
ব্যাখ্যা

Pbc×Q-ca
=(xa)bc×(xb)-ca
=xabc-abc
=x0=1

১,০৭৪.
  1. 3
  2. 2
  3. 1/3
  4. 1/2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 

সমাধান:
১,০৭৫.
  1. 2/3
  2. 1/2
  3. 9/4
  4. 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
১,০৭৬.
logx(1/27) = - 3 হলে, x এর মান কত?
  1. -3
  2. 3
  3. 1/3
  4. -1/3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: logx(1/27) = - 3 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
logx(1/27) = - 3
⇒ x- 3 = 1/27
⇒ x- 3 = 1/33
⇒ x- 3 = 3- 3
∴ x = 3
১,০৭৭.
log2{1 + log3(1 + log2x)} = 1 হলে, x এর মান কত?
  1. ক) 1
  2. খ) 2
  3. গ) 3
  4. ঘ) 4
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log2{1 + log3(1 + log2x)} = 1 হলে, x এর মান কত? 

সমাধান: 
log2{1 + log3(1 + log2x)} = 1
⇒ 1 + log3(1 + log2x) = 21 = 2
⇒ log3(1 + log2x) = 2 - 1 = 1
⇒ 1 + log2x = 31 = 3
⇒  log2x = 3 - 1 = 2 
∴ x = 22 = 4
১,০৭৮.
যদি a ,b বাস্তব সংখ্যা এবং a ≠ 0, b ≠0 হয়, তবেএর মান কত? 
  1. 0
  2. 2
  3. a + b
  4. a2 + b2
ব্যাখ্যা


a2×1 + b2×1
a2 + b2
১,০৭৯.
216(√6)2x = 1 হলে x এর মান কত হবে?
  1. ক) 3
  2. খ) - 3
  3. গ) 2
  4. ঘ) - 2
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 216(√6)2x = 1 হলে x এর মান কত হবে? 

সমাধান: 
216(√6)2x = 1
63(61/2)2x = 1
63.6x = 1
63 + x = 60
x + 3 = 0
x = - 3 
১,০৮০.
  1. 2
  2. 0
  3. 1
  4. 1/2
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 
 

১,০৮১.
যদি log105 + log10(5x + 1) = log10(x + 5) + 1 হয়, তবে x এর মান কত?
  1. 4
  2. 2
  3. 7
  4. 3
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: যদি log105 + log10(5x + 1) = log10(x + 5) + 1 হয়, তবে x এর মান কত? 

সমাধান: 
দেওয়া আছে, 
 log105 + log10(5x + 1) = log10(x + 5) + 1
⇒ log105 + log10(5x + 1) = log10(x + 5) + log1010
⇒ log10[5(5x + 1)] = log10[10(x + 5)]
⇒ 5(5x + 1) = 10(x + 5)
⇒ 5x + 1 = 2x + 10
⇒ 5x - 2x = 10 - 1
⇒ 3x = 9
⇒ x = 9/3
∴ x = 3

১,০৮২.
যদি 4√x3 = 2 হয়, তাহলে x3/2 =?
  1. ক) 8
  2. খ) 16
  3. গ) 4
  4. ঘ) 64
ব্যাখ্যা
4√x3 = 2 
⇒ (x1/4)3 = 2
⇒ (x 3/4) = 2
⇒ (x 3/4)2 = 22
⇒ x3/2 = 4
 
 
 
১,০৮৩.
log 2 = 0.3010 এবং log 3 = 0.4771 হলে, log 6 এর মান কত?
  1. 0.7781
  2. 0.6991
  3. 0.8066
  4. 0.1436
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log 2 = 0.3010 এবং log 3 = 0.4771 হলে, log 6 এর মান কত?

সমাধান:
log 6 = log(2 × 3)
= log 2 + log 3
= 0.3010 + 0.4771
= 0.7781
১,০৮৪.
logx(1/243) = - 5 হলে, x এর মান কত?
  1. - 3
  2. 5
  3. 2
  4. 3
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: logx(1/243) = - 5 হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
logx(1/243) = - 5
⇒ x- 5 = 1/243
⇒ x- 5 = 1/35
⇒ x- 5 = 3- 5
∴ x = 3
১,০৮৫.
bx = 64 হলে x এর মান কত?
  1. logbx
  2. b64
  3. logxb
  4. logb64
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: bx = 64 হলে x এর মান কত?

সমাধান:
bx = 64
লগারিদমের সূত্র ব্যবহার করলে:
bx = y
⇒ x = logb​y
⇒ x = logb64

১,০৮৬.
যদি logx144 = 4 হয়, তবে x এর মান কত?
  1. 2√3
  2. 3√2
  3. 4
  4. 2√5
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: যদি logx144 = 4 হয়, তবে x এর মান কত?

সমাধান:
দেওয়া আছে,
logx144 = 4
⇒ x4 = 144 [logaM =n হলে, an = M]
⇒ x4 = 16 × 9
⇒ x4 = 24 × 32
⇒ x4 = 24 × (√3)4
⇒ x4 = (2√3)4
∴ x = 2√3

১,০৮৭.
কোন শর্তে am ÷ an = am - n?
  1. ক) m, n ∈ Z; m > n ও a ≠ 0
  2. খ) m, n ∈ R; m > n ও a ≠ 0
  3. গ) m, n ∈ N; m > n ও a ≠ 0
  4. ঘ) m, n ∈ N; m < n ও a ≠ 0
ব্যাখ্যা
m, n ∈ N; m > n ও a ≠ 0 হলে, am ÷ an = am - n হবে। 

[ সূত্র - নিম্ন মাধ্যমিক গণিত, ৭ম শ্রেণি, পৃষ্ঠা নং - ৫৭, বোর্ড বই ]
১,০৮৮.
3(2x - 1) = 27(x + 1) হলে, x এর মান কত?
  1. 3
  2. - 4
  3. 5
  4. 4
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন: 3(2x - 1) = 27(x + 1) হলে, x এর মান কত?

সমাধান:
3(2x - 1) = 27(x + 1)
⇒ 3(2x - 1) = 33(x + 1)
⇒ 3(2x - 1) = 3(3x + 3)
⇒ 2x - 1 = 3x + 3
⇒ 2x - 3x = 3 + 1
⇒ - x = 4
∴ x = - 4

১,০৮৯.
(√2 × √3)4 = কত?
  1. 4
  2. 9
  3. 36
  4. 18
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: (√2 × √3)4 = কত?

সমাধান: 
(√2 × √3)4
= (√2)4 × (√3)4
= {(√2)2}2 × {(√3)2}2
= (2)2 × (3)2
= 4 × 9
= 36 
১,০৯০.
(5.3n-27.3n-2)/(3n-3n-1) এর মান-
  1. ক) 0
  2. খ) 1
  3. গ) 2
  4. ঘ) 3
ব্যাখ্যা

(5.3n-27.3n-2)/(3n-3n-1) = (5.3n - 27.3n.3-2)/(3n - 3n.3-1) = 3n(5-27.1/3²)/3n(1 -1/3) = (5 - 3)/(2/3) = 2/2/3 = 3

১,০৯১.
  1. 1/4
  2. 4
  3. 0.4
  4. 40
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
১,০৯২.
এর মান নিচের কোনটি?
  1. 0
  2. 1
  3. 9
  4. 3n
  5. 8
ব্যাখ্যা

প্রশ্ন:  এর মান নিচের কোনটি?

সমাধান: 
দেওয়া আছে, 

১,০৯৩.
  1. 2/3
  2. 5/3
  3. 1/2
  4. 5/6
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন:

সমাধান:
১,০৯৪.
43/2 + 4- 3/2 = ?
  1. 65/8
  2. 0
  3. 32
  4. 1
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: 43/2 + 4- 3/2 = ?

সমাধান:
43/2 + 4- 3/2
= (41/2)3 + 1/43/2
= (2)3 + (1/41/2)3
= 8 + 1/23
= 8 + 1/8
= (64 + 1)/8
= 65/8
১,০৯৫.
3√3 × 33 ÷ 3-3/2 = 3n + 2  হলে, n এর মান কত?
  1. ক) 2
  2. খ) 4
  3. গ) 6
  4. ঘ) 8
ব্যাখ্যা
3√3 × 33 ÷ 3-3/2 = 3n + 2  
(3√3 × 33)/3-3/2 = 3n + 2
(31.31/2 × 33)/3-3/2 = 3n + 2
(33/2 × 33)/3-3/2 = 3n + 2 
(3(3/2) + 3)/3-3/2 = 3n + 2 
39/2/3-3/2 = 3n + 2 
3(9/2) + (3/2) = 3n + 2 
312/2 = 3n + 2 
36 = 3n + 2 
n + 2 = 6 
n = 6 -2 
n = 4
১,০৯৬.
(64)2/3 + (625)1/2 = 3m হয়, তবে m এর মান কত?
  1. ক) 47/3
  2. খ) 43/3
  3. গ) 37/3
  4. ঘ) 41/3
ব্যাখ্যা
(64)2/3 + (625)1/2 = 3m 
=> (43)2/3 + (252)1/2 = 3m
=> 42 + 25 = 3m
=> 16 +25 = 3m
=> 41 = 3m
=> m = 41/3
১,০৯৭.
log66√6 এর মান কত? 
  1. 3/2
  2. 2/3
  3. 3
  4. 2
ব্যাখ্যা
log66√6 
=log66 + log6√6
=1 + log66(1/2)
= 1 + (1/2) log66
= 1 + 1/2
= 3/2
১,০৯৮.
log√525 - log√327 + log√264 এর মান কত?
  1. 10
  2. - 2
  3. 8
  4. 0
ব্যাখ্যা
প্রশ্ন: log√525 - log√327 + log√264 এর মান কত?

সমাধান:
= log√525 - log√327 + log√264
= log√5(√5)4 - log√3(√3)6 + log√2(√2)12
= 4log√5√5 - 6log√3√3 + 12log√2√2
= 4 - 6 + 12
= 10
১,০৯৯.
x√0.04 = 2 হলে x এর মান কত?
  1. ক) 4
  2. খ) 10
  3. গ) 2
  4. ঘ) 0.4
ব্যাখ্যা

x√0.04 = 2
বা, x2(0.04) = 4 [বর্গ করে]
বা, 4x2 = 400 [100 দ্বারা গুণ করে]
বা, x2 = 100
∴ x = 10

১,১০০.
400-এর log4 ভিত্তি কত?
  1. ক) 10
  2. খ) e
  3. গ) 2
  4. ঘ) 2√5
ব্যাখ্যা
ধরি, ভিত্তি a
∴ loga400 = 4
⇒a4 = 400
⇒a4 = (2√5)4
∴ a = 2√5